Çocuklarda kalp hastalıklarının görülme sıklığı son yıllarda endişe verici bir hızla artıyor. Eskiden yalnızca ileri yaşlarda görülen kalp rahatsızlıkları, artık gençleri ve hatta çocukları tehdit ediyor. Öyle ki, çocuk yaşta kalp krizi vakaları bile rapor ediliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Çocuk Kardiyolojisi Uzmanı Dr. Murat Şahin, genetik faktörlerin yanı sıra günlük yaşamda yapılan bazı hataların kalbe ciddi zararlar verebildiğini vurguluyor. Uzman, aileleri uyarıyor: ‘Çocuklarda kalp hastalıkları çoğu zaman sinsi ilerler. Çabuk yorulma, nefes darlığı, çarpıntı, göğüs ağrısı, bayılma ve spor yaparken zorlanma gibi belirtiler varsa mutlaka bir çocuk kardiyolojisi uzmanına başvurulmalı, bu şikayetler ‘büyüme döneminde olur’ diyerek geçiştirilmemelidir.’
Çocuk Kalbini Tehdit Eden 9 Etken
Dr. Murat Şahin, modern yaşamın çocuk kalbi üzerindeki olumsuz etkilerini sıralarken, özellikle hazır ve paketli gıdaların aşırı tüketimine dikkat çekiyor. Bu ürünler yüksek tuz, şeker ve trans yağ içerdiğinden damar yapısını bozuyor, damar sertliğine zemin hazırlıyor ve erken yaşta kalp hastalıklarına yol açabiliyor. Ayrıca paketli gıdalardaki aşırı tuz, çocukluk çağında tansiyon yüksekliğine neden olabiliyor. Uzman, çocuklara ev yapımı, doğal ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırılmasını ve paketli ürünlerin sınırlandırılmasını öneriyor.
Bir diğer büyük tehdit ise hareketsiz yaşam tarzı. Tablet, telefon ve bilgisayar başında uzun süre hareketsiz kalmak, kalbin yeterince çalışmamasına ve dolaşım sisteminin zayıflamasına yol açıyor. Bu durum obezite riskini artırırken, kardiyovasküler sistem kendini sürekli istirahatte zannettiği için ani hareketlerde baş dönmesi, göz kararması ve bayılma görülebiliyor. Dr. Şahin, çocukların açık havada her gün 60 dakika aktif hareket etmesi ve düzenli spor yapması gerektiğini belirtiyor.
Çocukluk çağı obezitesi de kalp üzerinde ekstra yük oluşturuyor. Obez çocuklarda yüksek tansiyon, kolesterol ve insülin direnci gibi kalp hastalıklarını tetikleyen risk faktörleri daha erken ortaya çıkıyor. Sağlıklı beslenme, ekran süresinin azaltılması ve spora yönlendirme ile ideal kiloya ulaşılması hedeflenmeli.
Yanlış Beslenme Alışkanlıkları ve Uyku Düzeni
Dr. Şahin, aşırı tuz tüketiminin çocuklarda yüksek tansiyona neden olduğunu ve uzun vadede kalp-damar sağlığını tehdit ettiğini vurguluyor. Yemeklere ekstra tuz eklenmemesi, hazır atıştırmalıkların tuz oranına dikkat edilmesi ve özellikle cips gibi aşırı tuzlu ürünlerden uzak durulması gerektiğini söylüyor. Ayrıca şekerli ve gazlı içeceklerin kilo artışına, metabolik dengesizliklere, insülin direncine ve diyabet riskine yol açtığını belirtiyor. Kafeinli içeceklerin çocuk beslenmesinde yeri olmadığını, kahvenin ritim bozukluklarını tetikleyebileceğini ifade ediyor. Su, ayran ve doğal içeceklerin tercih edilmesini öneriyor.
Yetersiz uyku da kalp sağlığı için kritik. Yetersiz uyku, stres hormonlarını artırarak kalp ritmini ve tansiyonu olumsuz etkiliyor. Geç uyuma alışkanlığı biyolojik ritmi bozuyor. Dr. Şahin, yaşa uygun düzenli uyku saatleri oluşturulmasını ve uyku hijyenine dikkat edilmesini tavsiye ediyor.
Dikkat çeken bir diğer nokta ise duruş ve oturuş bozukluğu. Uzun süre tablet, telefon ve bilgisayar başında eğilerek oturmak, omurgada eğriliklere ve göğüs kafesi şekil bozukluklarına yol açabiliyor. Bu duruş bozuklukları çocuklarda göğüs ağrısını tetikleyebiliyor.
Genetik Risk ve Erken Tanı İçin Kritik Testler
Dr. Şahin, ailede kalp hastalığı öyküsünü göz ardı etmemenin önemine dikkat çekiyor. Genetik faktörler çocuklarda kalp hastalıkları için önemli bir risk oluşturuyor. Ailede erken yaşta kalp hastalığı veya doğuştan kalp hastalığı varsa çocuk da risk altında olabilir. Bu nedenle aile öyküsü mutlaka doktora bildirilmeli ve çocuk düzenli kontrollerden geçirilmelidir.
Uzman, çocuklarda kalp sağlığı için üç kritik testi şöyle sıralıyor: EKG (Elektrokardiyografi) ritim bozuklukları ve yapısal sorunlar hakkında bilgi verir; çarpıntı, bayılma, göğüs ağrısı gibi durumlarda ilk tercih edilen, hızlı ve ağrısız bir testtir. EKO (Ekokardiyografi) kalbin yapısını ve işleyişini ultrasonla gösterir; kapaklar, kalp kası, doğuştan kalp delikleri ve kan akışı incelenir. Üfürüm, nefes darlığı, morarma veya gelişme geriliği varsa bu test büyük önem taşır. Efor Testi ise egzersiz sırasında kalbin performansını ve ritmini değerlendirir; aktif spor yapan veya çabuk yorulan çocuklarda hayati önem taşıyabilir, spor öncesi değerlendirmelerde de tercih edilir.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı