Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nükleer tesislerdeki bağımsız gözetim faaliyetlerine ilişkin yönetmeliğinde köklü değişiklikler yaptı. Bugün Resmi Gazete‘de yayımlanan düzenlemeyle yönetmeliğin kapsamı genişletilerek adı “Nükleer Tesislerde ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Bağımsız Gözetim Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik” olarak güncellendi. Bu adımla radyoaktif atık tesisleri de bağımsız denetim mekanizmasına dahil edilmiş oldu.
Bağımsız Gözetim Şirketlerinin Yetkileri Genişliyor
Yeni düzenlemeyle birlikte Bağımsız Gözetim Şirketlerinin (BGŞ) görev ve yetkileri önemli ölçüde artırıldı. BGŞ’ler artık gözetim faaliyetlerini tamamen bağımsız bir şekilde yürütecek, kontrol noktalarını kendileri belirleyecek ve gerekli gördükleri takdirde habersiz denetimler gerçekleştirebilecek. Ayrıca, gözetim sonuçlarına bağlı ödeme yapılmasını öngören sözleşme hükümlerine izin verilmeyecek. Bu değişiklik, denetimlerin tarafsızlığını ve güvenilirliğini artırmayı hedefliyor.
Düzenleme kapsamında kuruluşlara da önemli yükümlülükler getirildi. Kuruluşlar, gözetim faaliyetlerine ilişkin iletişim yöntemlerini, uygunsuzlukların giderilme süreçlerini ve BGŞ değişikliği durumunda uygulanacak prosedürleri yazılı hale getirmek zorunda olacak. BGŞ’nin görevini yerine getirememesi halinde ise ilgili faaliyetlerin durdurulması ve başka bir yetkili kuruluşun gözetiminde sürdürülmesi gerekecek.
Mali Bağımsızlık ve Uygunsuzluk Yönetiminde Yeni Kurallar
BGŞ’lerin mali bağımsızlığı da yönetmelikle güvence altına alındı. Şirketlerin gelir yapısının tek bir kuruluşa bağımlı olmaması ve faaliyetlerini sürdürebilecek mali yeterliliğe sahip olması şartı getirildi. Bu sayede denetim süreçlerinin herhangi bir çıkar çatışmasından etkilenmemesi amaçlanıyor.
Öte yandan, uygunsuzluk yönetiminde de önemli bir değişiklik yapıldı. BGŞ’ler tespit ettikleri eksiklikleri kendi elektronik uygunsuzluk yönetim sistemlerine kaydedecek, bunları kuruluşa raporlayacak ve NDK’nın erişimine açacak. Kritik uygunsuzlukların giderilmemesi halinde ise ilgili işin gözetimini reddedebilecek ve faaliyetlerin durdurulmasını sağlayabilecek. Bu düzenleme, denetimlerin etkinliğini artırmayı ve olası risklerin hızla giderilmesini hedefliyor.
Yangın Güvenliği de Kapsamda
Yeni yönetmelikle birlikte yangın güvenliği de bağımsız gözetim kapsamına alındı. Nükleer tesislerde yangına karşı alınan önlemler ile yangınla ilgili projelerin mevcut mevzuata uygunluğu artık BGŞ’ler tarafından denetlenecek. Bu adım, nükleer tesislerdeki güvenlik standartlarının yükseltilmesine katkı sağlayacak.
NDK, yönetmelikle getirilen bazı yeni yükümlülükler için bir geçiş süreci tanıdı. Kuruluşlar ve bağımsız gözetim şirketleri, ilave yükümlülükleri 31 Aralık 2027 tarihine kadar yerine getirebilecek. Söz konusu hükümleri Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütecek. Bu geçiş süreci, sektörün yeni kurallara uyum sağlaması için yeterli zamanı tanımayı amaçlıyor.
Kaynak: PİHA