Yaz tatili çocuklar için sınırsız özgürlük anlamına gelirken, ebeveynlerin kafasında pek çok soru işareti oluşuyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Klinik Psikolog Seren Doğantekin, bu dönemin doğru yönetilmesi için önemli uyarılarda bulundu. En çarpıcı tespitlerden biri, can sıkıntısının her zaman olumsuz olmadığı ve hatta yaratıcılığı tetikleyebileceğiydi.
Can Sıkıntısı mı, Yalnızlık mı? Kritik Ayrım
Doğantekin, ebeveynlerin sıkça endişelendiği ‘çocuğumun canı sıkılıyor’ durumunun aslında bir fırsat olabileceğini belirtti. “Can sıkıntısı üretkenliğe dönüşüyorsa destekleyicidir” diyen uzman, çocuğun legolarla oyun kurması, hikâye yazması veya aileyle vakit geçirmesi gibi durumların gelişim için faydalı olduğunu vurguladı. Ancak asıl tehlikenin, can sıkıntısının yalnızlık duygusuyla karıştırılması olduğunu söyledi. Yalnızlık hisseden çocuk içine kapanır, odasına çekilir ve hiçbir aktiviteye yönelmezken, canı sıkılan çocuk bir şey üretme eğilimindedir. Bu ayrımın doğru yapılması gerektiğinin altını çizdi.
Dengeli ve Esnek Bir Tatil Planı Şart
Tatil planlamasında aşırı serbestlik kadar aşırı katılığın da yanlış olduğunu belirten Doğantekin, “Hiç ders çalışılmayan bir tatil, okula dönüşte motivasyon kaybına yol açar” uyarısında bulundu. İlkokul ve ortaokul öğrencileri için haftanın belirli günlerinde ders çalışma, kitap okuma veya çalışma kâğıtları çözme önerisinde bulunan uzman, bu sürecin yalnızca akademik çalışma olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Müze gezmek, belgesel izlemek gibi etkinliklerin de öğrenmeyi desteklediğini ekledi. Sınav hazırlığı yapan öğrenciler için ise haftanın beş ya da altı günü ders, bir günü dinlenme şeklinde daha planlı bir program yapılabileceğini ancak bunun katı bir okul düzeni gibi değil, eğlenceyi ve öğrenmeyi içeren esnek bir yapıda olması gerektiğini vurguladı.
Sosyal Medya ve Uyku Düzeni Riskleri
Ergenlik döneminde sosyal medya kullanımının kıyaslama davranışını artırabileceğine dikkat çeken Doğantekin, tatil paylaşımlarının ‘o tatile gitti, ben gitmedim’ gibi düşüncelere yol açarak özgüven düşüklüğü ve kaygıya neden olabileceğini belirtti. Bu noktada çocuklara sosyal medyadaki her şeyin gerçeği yansıtmadığının anlatılması gerektiğini söyledi. Uyku düzeninin de kritik olduğunu ifade eden uzman, gece geç saatlere kadar ekran kullanımının uyku ritmini bozduğunu ve duygu durum dalgalanmalarına yol açtığını aktardı. “Çocuğun sosyal medyayı yalnızlık hissi nedeniyle kullanması bir risk göstergesidir” diyen Doğantekin, ergenlerin ait olma ihtiyacının güçlü olduğunu, bu nedenle yaz tatilinde akran ilişkilerinin tamamen kesilmemesi gerektiğini vurguladı.
Ne Zaman Profesyonel Destek Gerekir?
Her yalnızlaşma durumunun sorun olmadığını belirten Doğantekin, çocuğun aileyle iletişim kurması, sorumluluklarını yerine getirmesi ve sosyal yaşamını sürdürebilmesi durumunda bu halin gelişimsel olarak normal kabul edilebileceğini söyledi. Ancak bazı işaretlerin ciddiye alınması gerektiğini belirtti: “Sürecin iki haftadan uzun sürmesi, çocuğun odasından hiç çıkmaması, uyku ve beslenme düzeninin bozulması, sosyal ilişkilerden tamamen çekilmesi ve ‘kimse beni anlamıyor’ gibi ifadelerin artması önemli işaretlerdir.” Bu durumda profesyonel destek alınması gerektiğini ekledi.
Teknoloji ve Yapay Zekâ Kullanımına Dikkat
Teknoloji ve yapay zekâ kullanımının da benzer bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiğini belirten Doğantekin, önemli olanın kullanım biçimi olduğunu söyledi. Çocuğun üretmek için mi yoksa sadece tüketmek için mi kullandığının sorgulanması gerektiğini ifade etti. Yapay zekânın doğru kullanıldığında hikâye yazma, karakter oluşturma, dil öğrenme veya kodlama gibi alanlarda üretkenliği destekleyebileceğini ancak tamamen hazır bilgiye bağımlı bir kullanımın doğru olmadığını vurguladı.
Son olarak Doğantekin, yaz tatilinde ideal yaklaşımın dengeli, esnek ama belirli bir rutini olan bir program olduğunu belirtti. Aileyle kaliteli zaman geçirilmesi, akran ilişkilerinin sürdürülmesi, fiziksel aktivitelerin yapılması ve küçük sorumlulukların verilmesinin önemine değindi. “Aşırı serbestlik ya da aşırı planlılık yerine denge kurulmalı” diyerek ebeveynlere altın önerilerde bulundu.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı