İBB’den Adalar’da Türkiye’de Bir İlk: Dijital Sıfır Atık Sistemi

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), sürdürülebilir şehirler ve iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri doğrultusunda Adalar ilçesinde Türkiye‘de bir ilki hayata geçirdi. İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda, İSTAÇ AŞ ve Adalar Belediyesi iş birliğiyle yürütülen Geleceğe Dönüş İstanbul-Adalar Sıfır Atık Projesi kapsamında, Adalar’ın tamamında tüm atıklar kaynağında ayrı toplanmaya ve dijital olarak izlenmeye başlandı. Pilot uygulama olarak başlatılan projenin, Türkiye’nin diğer ilçelerine de örnek model olması hedefleniyor.

Adalar Genelinde Kapsamlı Atık Yönetimi

Proje ilk olarak Büyükada’da başlatıldı ve başarılı sonuçların ardından Heybeliada, Burgazada ve Kınalıada’yı da kapsayacak şekilde genişletildi. Adalar genelindeki haneler, işletmeler ve kamu kurumlarında uygulanan proje, Türkiye’de ilk kez bir ilçenin tamamında atıkların kaynağında ayrıştırıldığı ve tüm toplama süreçlerinin dijital olarak takip edildiği bütüncül bir atık yönetim modelidir. Pilot projenin yaygınlaştırılması sürecinde gerekli araç, ekipman, insan kaynağı ve dijital izleme altyapısı tamamlanarak kesintisiz sıfır atık uygulamalarını yürütebilecek teknik ve operasyonel bir ekip oluşturuldu.

Veriye Dayalı Akıllı Atık Toplama

Yeni sistem kapsamında haneler ve kamu kurumlarında ikili toplama sistemi (ambalaj atıkları ve diğer atıklar) uygulanırken, işletmelerde organik atık, ambalaj atığı ve diğer atıklar olmak üzere üçlü toplama modeli kullanılıyor. Bu sayede geri dönüştürülebilir atıklar kaynağında ayrıştırılarak ekonomiye kazandırılıyor, organik atıkların diğer atıklarla karışması önleniyor, geri kazanım oranları artıyor ve düzenli depolama sahalarına gönderilen atık miktarı azalıyor. Sistem, İBB tarafından geliştirilen ve SAP altyapısına entegre çalışan dijital bir platform üzerinden yönetiliyor. Her bina ve işletmeye özel barkodlar sayesinde hangi adresten, hangi tür atığın ne zaman ve ne kadar toplandığı anlık izlenebiliyor. Aylık ortalama 2 bin 200 QR kod okutma işlemi gerçekleştiriliyor; bunun yaklaşık bin 200’ü organik atık, bini ise ambalaj atığı toplama işlemlerinden oluşuyor.

Adalılar’dan Projeye Destek ve Somut Sonuçlar

Proje kapsamında katılımı artırmak için kapsamlı bir saha iletişimi ve farkındalık kampanyası başlatıldı. Şehir Hatları iskele ve vapurlarında Adalar’ın ilk sıfır atık ilçesi olma hedefi ve atıkları kaynağında ayrıştırmanın önemi hakkında anonslar yapılıyor. Cadde ve sokaklarda bilgilendirme panoları yer alırken, ekipler kapı kapı broşür, afiş ve atık poşeti dağıttı. Üçlü ayrıştırma sistemine dahil olan işletmelerin vitrinlerine “Sıfır Atık Dostu İşletme” etiketleri uygulandı. Kafe ve restoranlara organik atık kutuları ve bilgilendirme materyalleri yerleştirildi. Uygulamanın yaygınlaşmasıyla somut sonuçlar elde edilmeye başlandı. Ağustos 2024-Haziran 2026 döneminde 156 ton organik atık kaynağında ayrı toplanırken, Aralık 2025-Haziran 2026 döneminde yaklaşık 30 ton ambalaj atığı geri dönüşüme kazandırıldı. Ocak-Haziran 2026 döneminde düzenli atık teslim eden mesken ve işletme sayısı yüzde 60 arttı. Ayrıca Şubat 2026’da Büyükada’daki okullarda yaklaşık 450 öğrenciye sıfır atık eğitimi verildi.

Geleceğe Dönüş İstanbul-Adalar Sıfır Atık Projesi, dijital altyapısı, izlenebilirliği, veri odaklı yönetim anlayışı ve vatandaş katılımını merkeze alan, Türkiye’nin diğer ilçelerinde de uygulanabilecek örnek bir model olarak öne çıkıyor. Proje ile geri kazanım oranlarının artırılması, karbon emisyonlarının azaltılması ve döngüsel ekonomi modelinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı