Ortodontik tedavi sonrası dişlerin yeniden eski konumlarına kayma riski, birçok hastanın farkında olmadığı biyolojik bir süreçtir. İstanbul Okan Üniversitesi Diş Hastanesi Ortodonti Uzmanı Dt. Duygu Güneş‘e göre, tedavi tamamlandıktan sonra dişleri yerinde tutan en kritik aşama pekiştirme (retansiyon) dönemidir. Bu dönemde alınan önlemler yetersiz kalırsa, aylarca süren tedavinin sonuçları kısa sürede kaybolabilir.
Dişler Neden Yeniden Hareket Eder?
Dişlerin tedavi sonrası yer değiştirme eğilimi, çevre dokuların ve periodontal liflerin eski düzenine dönme çabasından kaynaklanır. Dt. Güneş, bu biyolojik eğilimin özellikle polidiastema (dişler arası çoklu boşluk) vakalarında, rotasyonu düzeltilmiş dişlerde ve ark genişletmesi uygulanmış hastalarda daha belirgin olduğunu vurguluyor. “Her ortodontik tedavi sonrasında bu eğilim beklenir,” diyen Güneş, “ancak elde edilen estetik ve fonksiyonel sonucun kalıcı olması için uygun bir pekiştirme planı şarttır” ifadelerini kullanıyor.
En Sık Kullanılan Pekiştirme Yöntemleri
Pekiştirme amacıyla en yaygın kullanılan araçlardan biri lingual retainer adı verilen sabit ince tellerdir. Bu teller genellikle bir taraftaki kanin dişten diğer taraftaki kanin dişlerin arka yüzeyine yapıştırılır ve sürekli etki göstererek dişlerin yerinde kalmasını sağlar. Dt. Güneş, tellerin kopması ya da deformasyonunun çoğu zaman hasta tarafından fark edilmediğine dikkat çekiyor: “Diş sabitleyicinin bir noktadan kopması durumunda dişlerde hızlı ve bazen asimetrik kaymalar görülebilir. Tel bükülürse, istenmeyen kuvvetler oluşturarak dişleri yanlış yönlere hareket ettirme riski ortaya çıkar.”
Bir diğer yaygın yöntem ise Essix Plak olarak bilinen şeffaf, çıkarılabilir sabitleyicilerdir. Bu plaklar tüm diş arkını sararak genel bir stabilite sağlarken, estetik açıdan hastalar tarafından daha kolay kabul edilir. Ayrıca temizliği de oldukça pratiktir. Ancak etkinliği tamamen düzenli kullanıma bağlıdır. Plak takılmadığında ya da kırılıp kullanılamaz hale geldiğinde dişler zamanla eski konumlarına dönmeye başlayabilir. Özellikle tedavinin ilk aylarında kısa süreli aksaklıklar bile diş hareketini başlatabilir.
En Güvenli Yaklaşım: Sabit ve Hareketli Sabitleyicilerin Birlikte Kullanımı
Dt. Güneş, pekiştirme sürecinin ortodontik tedavinin ayrılmaz bir parçası olduğunu ve ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor. Sabit ve hareketli sabitleyicilerin birlikte kullanımının çoğu zaman en güvenli yaklaşım olduğunu ifade eden uzman, “Diş sabitleyicilerin kırılması, kopması veya düzenli kullanılmaması durumunda dişlerdeki çapraşıklıkta nüks (tekrar etmesi) kaçınılmaz hale gelebilir. Bu da yeniden ortodontik tedavi ihtiyacını gündeme getirebilir” uyarısında bulunuyor.
Hastaların düzenli kontrollerini aksatmamaları, diş sabitleyicilerini doğru kullanmaları ve herhangi bir sorun fark ettiklerinde bir ortodonti uzmanına başvurmaları büyük önem taşıyor. Unutulmamalıdır ki, pekiştirme dönemi ne kadar iyi yönetilirse, tedavinin kalıcılığı da o kadar artar.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı