Türkiye’nin dış ticaret göstergeleri Şubat 2026’da karmaşık bir tablo ortaya koydu. İhracat birim değer endeksi, bir önceki yılın aynı ayına kıyasla %12,7’lik kayda değer bir artış kaydederken, ihracat miktar endeksi %10,1 oranında geriledi. Bu durum, ülkenin ihraç ettiği malların fiyatlarının yükseldiğini, ancak fiziksel olarak satılan miktarın azaldığını gösteriyor. İthalat tarafında ise birim değer endeksi %5,0 artarken, miktar endeksi %1,3’lük hafif bir düşüş yaşadı.
Sektörel Analiz: İhracatta Değer Artışı, Miktar Düşüşü
İhracat birim değer endeksindeki %12,7’lik genel artışın ardında sektörel farklılıklar dikkat çekiyor. İmalat sanayi (gıda, içecek, tütün hariç) bu alanda öne çıkarak %13,3’lük bir yükseliş gösterdi. Gıda, içecek ve tütün sektörü %12,5, ham maddeler (yakıt hariç) ise %9,7 artış kaydetti. Yakıtlar, %6,8’lik bir düşüşle tek istisna olarak öne çıktı. Miktar endeksinde ise genel %10,1’lik düşüş, yakıtlarda %35,6’lık keskin bir azalma, gıda, içecek ve tütünde %13,9’luk gerileme, ham maddelerde %8,7 ve imalatta %7,0’lik düşüşlerle desteklendi.
İthalat tarafında, birim değer endeksi %5,0 artarken, imalat sanayi %7,2, gıda, içecek ve tütün %4,7 yükseliş gösterdi. Buna karşılık, yakıtlarda %14,5 ve ham maddelerde %7,0’lık düşüşler kaydedildi. Miktar endeksinde ise genel %1,3’lük hafif azalma, gıda, içecek ve tütünde %2,7, ham maddelerde %6,6, yakıtlarda %5,6’lık düşüşlerle kendini gösterirken, imalat sanayi %6,1’lik bir artış sergiledi. SITC’de başka bir yerde sınıflandırılamayan mallar kategorisinde, ihracat birim değeri %84,7, ithalat birim değeri %80,3 artarken, miktar endeksleri sırasıyla %39,5 ve %41,2 düştü.
Mevsimsel ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Veriler
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilere bakıldığında, ihracat miktar endeksi Ocak 2026’dan Şubat 2026’ya %0,1’lik çok hafif bir azalma ile 139,0’dan 138,8’e geriledi. Takvim etkilerinden arındırılmış seride ise Şubat 2025’ten Şubat 2026’ya %10,1’lik bir düşüş yaşanarak endeks 141,8’den 127,5’e indi. İthalat tarafında, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış miktar endeksi, Ocak 2026’dan Şubat 2026’ya %0,7 artış göstererek 126,9’dan 127,9’a yükseldi. Takvim etkilerinden arındırılmış seride ise Şubat 2025’ten Şubat 2026’ya %1,3’lük bir azalma ile endeks 121,3’ten 119,7’ye düştü.
Dış Ticaret Haddinde İyileşme Gözlemlendi
Dış ticaret haddi, ihracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve uluslararası ticarette rekabet gücünü gösteren önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor. Şubat 2025’te 86,4 olan dış ticaret haddi, Şubat 2026’da 6,3 puanlık bir artışla 92,7’ye yükseldi. Bu iyileşme, ihracat birim değer endeksindeki artışın ithalattakinden daha yüksek olmasından kaynaklanıyor ve ülkenin dış ticaret koşullarında geçici bir olumlu gelişmeye işaret ediyor.
Bu veriler, Türkiye ekonomisinin dış ticaret dinamiklerinde fiyat ve miktar arasında bir ayrışma yaşandığını ortaya koyuyor. İhracatta değer artışı, küresel enflasyon baskıları veya ürün kompozisyonundaki değişimlerle açıklanabilirken, miktardaki düşüş talep koşulları veya arz kısıtlarına bağlanabilir. İthalattaki nispeten düşük miktar azalışı ise iç talepte bir yavaşlama olabileceğini düşündürüyor.
Ekonomik Değerlendirme ve Beklentiler
Uzmanlar, bu verilerin karmaşık bir ekonomik ortamı yansıttığını belirtiyor. İhracat değerindeki artış, döviz gelirlerini olumlu etkileyebilir, ancak miktardaki keskin düşüş, özellikle yakıt ve gıda sektörlerinde, sürdürülebilirlik endişelerini artırıyor. Dış ticaret haddindeki iyileşme, kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da, yapısal reformlar ve ihracat çeşitlendirmesine odaklanılması gerektiğini gösteriyor. Önümüzdeki aylarda, küresel piyasalardaki gelişmeler ve iç politikalara bağlı olarak bu trendlerin değişebileceği öngörülüyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı