Bir insanın takvim yaşı ile ruhsal yaşı arasında büyük farklar olabilir. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Psikiyatri Uzmanı Dr. Günay Hajiyeva, ruhsal yaşın kişinin kendini duygusal ve zihinsel olarak nasıl hissettiğiyle ilgili olduğunu belirtti. Ona göre, bazı insanlar 30 yaşında hayattan kopmuş görünürken, bazıları 70 yaşında bile enerji dolu olabiliyor. Bunun sırrı, yaşamla kurulan bağ ve zihinsel esneklikte yatıyor.
Zihin Durağanlaştığında Yaşlanır
Dr. Hajiyeva, zihnin yaş aldığı için değil, durağanlaştığı için yaşlandığını vurguladı. Öğrenme isteğinin kaybolması, merak duygusunun azalması ve heyecan hissinin yok olması zihinsel yaşlanmayı hızlandıran başlıca etkenler. Ayrıca, her günün bir öncekinin tekrarı haline gelmesi zihni ‘otomatik pilot’a alır ve bu durum zamanla kronik strese, tükenmişliğe ve duygusal donukluğa yol açabilir.
Beyin yeni deneyimlere ihtiyaç duyar; yeni bilgiler karşısında uyarılır ve canlı kalır. Birçok insanın ‘yılların nasıl geçtiğini anlamadım’ demesinin sebebi de budur: Beyin, tekrarlayan bilgileri kaydetme gereği duymaz, böylece zaman algısı bulanıklaşır.
Her Yaşta Yeni Başlangıçlar Mümkün
Toplumdaki kalıplaşmış yaş söylemlerinin ruhsal yaşlanmayı hızlandırdığına dikkat çeken Dr. Hajiyeva, “Artık bu yaştan sonra olmaz” gibi ifadelerin insanların yaşamla bağını zayıflattığını söyledi. Oysa insan her yaşta yeni başlangıçlar yapabilir: 40 yaşında yeni bir meslek öğrenmek, 50 yaşında yeniden âşık olmak, 60 yaşında üniversite okumak ya da 70 yaşında yeni bir projeye başlamak mümkün. Ruhsal yaşı takvim yaşından biraz daha genç tutmak, yaşam enerjisini korumaya yardımcı olur.
Yeni deneyimlerin büyük olması gerekmez; daha önce gidilmemiş bir yerde kahvaltı yapmak, farklı bir yoldan yürümek, yeni insanlarla tanışmak ya da yeni bir hobi edinmek bile zihni canlandırır. Çünkü beyin her yeni deneyimde dopamin salgılar; bu nörotransmitter mutluluğun yanı sıra motivasyonu ve yaşam enerjisini de destekler.
Sosyal İlişkiler ve Fiziksel Hareketin Önemi
Dr. Hajiyeva, insan zihninin yalnız yaşamak için tasarlanmadığını hatırlattı. Kaliteli sosyal ilişkiler, aidiyet hissini güçlendirir ve yaşamla bağı canlı tutar. Bir kahkaha, bir sohbet ya da bir anı paylaşımı bile kişinin kendini canlı hissetmesine katkı sağlar. Bu nedenle insanları hayatımızdan çıkarmak yerine ilişkileri onarmaya çalışmak daha sağlıklı olabilir.
Fiziksel hareket de ruhsal gençliğin önemli bir parçası. Spor yapmak, dans etmek ya da yürümek gibi aktiviteler kaygıyı azaltır, depresif belirtileri hafifletir ve zihinsel esnekliği artırır. İnsan hareket ettikçe yaşadığını daha güçlü hisseder.
Gelecekle Bağ Kurmak ve İç Sesin Gücü
Geleceğe dair planları olan insanlar yaşam enerjisini korur. Bu planlar büyük olmak zorunda değil; bir arkadaş buluşması, torunla yapılacak bir gezi ya da izlenecek bir film bile zihni canlı tutabilir. Ayrıca, iç konuşmalarımız ruhsal yaşımızı doğrudan etkiler. Sürekli “yorgunum, tükendim” gibi mesajlar veren bir iç ses zamanla zihni buna inandırırken, “hâlâ öğrenebilirim, yeni bir dönem başlayabilir” gibi düşünceler zihinsel dayanıklılığı artırır. Araştırmalar, kendini kronolojik yaşından daha genç hisseden kişilerin hastalıklara yakalanma riskinin daha düşük olduğunu gösteriyor.
Sonuç olarak, genç hissetmek yaşın gerçekliğini inkâr etmek değil, ruhsal olarak canlı kalmaktır. Dr. Hajiyeva’nın da belirttiği gibi, insanın gerçek yaşı ruhunun hissettiği yaştır. Merak etmekten, denemekten ve bağ kurmaktan vazgeçmeden her yaşta hayat dolu olmak mümkün.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı