Türkiye’de ve dünyada yetişkinlerin yüzde 30 ila 50’sinde görülen tiroit nodülleri, çoğu zaman iyi huylu olsa da büyüyerek nefes darlığı, yutma güçlüğü ve ses kısıklığı gibi ciddi sorunlara yol açabiliyor. Ancak son yıllarda gelişen ablasyon teknolojileri sayesinde, birçok iyi huylu nodül artık ameliyatsız tedavi edilebiliyor. Acıbadem Kadıköy Hastanesi’nden Prof. Dr. Melih Kara, bu yöntemlerin tiroit hormonu üretimini koruyarak ömür boyu ilaç kullanma ihtiyacını azalttığını vurguluyor.
Nodüller Neden Artıyor ve Kimler Risk Altında?
Eskiden daha çok ileri yaşta görülen tiroit nodülleri, artık 20’li ve 30’lu yaşlardaki genç erişkinlerde de sıkça rastlanıyor. Bu artışın bir nedeni ultrason kullanımının yaygınlaşması olsa da, hatalı beslenme, iyot eksikliği ve otoimmün hastalıklardaki artış da etkili oluyor. Prof. Dr. Kara, özellikle yıllarca süren iyot eksikliğinin tiroit bezini büyüterek nodül oluşumuna yol açtığını belirtiyor. Diğer risk faktörleri arasında genetik yatkınlık, ilerleyen yaş, kadın cinsiyet, boyun bölgesine radyasyon maruziyeti, sigara kullanımı ve Hashimoto gibi otoimmün hastalıklar yer alıyor.
Kadınlarda 4 Kat Daha Sık Görülüyor
Kadınlar tiroit nodülleri açısından çok daha riskli durumda. Prof. Dr. Kara, her 3 kadından 1’inde, hatta bazı çalışmalarda her 2 kadından 1’inde nodül saptandığını ifade ediyor. Bu oran erkeklere göre yaklaşık 4 kat daha fazla. Bunun başlıca nedeni östrojenin tiroit dokusunu uyarıcı etkisi ve otoimmün hastalıkların kadınlarda daha sık görülmesi. Ayrıca gebelikler de tiroit dokusunu etkileyerek nodül oluşumunu tetikleyebiliyor.
Belirtiler: Sessiz Büyüyen Tehlike
Tiroit nodülleri genellikle yıllarca hiçbir belirti vermiyor ve çoğu hasta tesadüfen öğreniyor. Ancak büyüdükçe şu sorunlara yol açabiliyor:
- Boyunda şişlik veya ele gelen kitle
- Yutkunurken takılma hissi
- Boğazda baskı veya dolgunluk hissi
- Nefes darlığı (özellikle büyük nodüllerde)
- Ses kısıklığı
Prof. Dr. Kara, aşırı hormon üreten nodüllerde çarpıntı, kilo kaybı, terleme ve sinirlilik gibi hipertiroidi belirtilerinin de görülebileceğini söylüyor. Nadiren, hızlı büyüme, sertlik, lenf bezlerinde büyüme veya kalıcı ses kısıklığı gibi kanser şüphesi uyandıran bulgular da ortaya çıkabiliyor.
35 Yaşından Sonra Kontrol Önerisi
Erken tanı ve doğru risk analizi, başarılı tedavinin anahtarı. Prof. Dr. Kara, şikâyeti olmasa bile 35 yaşından sonra herkesin en az bir kez tiroit muayenesi ve ultrason yaptırmasını öneriyor. Ailede tiroit hastalığı, kadın cinsiyet, iyot eksikliği bölgesinde yaşamak veya boyuna radyasyon öyküsü gibi risk faktörleri varsa takip daha da önem kazanıyor. Boyunda şişlik, yutma güçlüğü, ses kısıklığı veya hızlı büyüyen kitle durumunda ise vakit kaybetmeden hekime başvurulması gerekiyor.
Ameliyatsız Tedavi: Ablasyon Yöntemi Öne Çıkıyor
Günümüzde her iyi huylu nodül cerrahi gerektirmiyor. Küçük ve risksiz nodüller sadece takip edilirken, büyüyen veya şikâyet oluşturan nodüllerde ablasyon yöntemleri devreye giriyor. Prof. Dr. Kara, radyofrekans, mikrodalga ve lazer ablasyon gibi tekniklerin, iyi huylu olduğu biyopsiyle kanıtlanmış nodüllerde başarıyla uygulandığını belirtiyor. Bu yöntemlerin en büyük avantajı, tiroit dokusunun büyük kısmını koruyarak hastanın ömür boyu hormon ilacı kullanma ihtiyacını azaltması veya ortadan kaldırması. Ayrıca cerrahi için riskli olan veya ameliyat istemeyen hastalar için de önemli bir alternatif sunuyor.
Kötü huylu nodüllerde ise temel tedavi hâlâ cerrahi. Ancak küçük, düşük riskli papiller tiroit kanserlerinde veya ameliyat olamayacak hastalarda ablasyon yöntemleri alternatif veya tamamlayıcı olarak kullanılabiliyor. Prof. Dr. Kara, her nodülün mutlaka uzman bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı