Milyonlarca öğrenci, geleceklerini şekillendirecek iki büyük sınav için geri sayıma başladı. Liselere Geçiş Sistemi (LGS) 13 Haziran’da, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) ise 20-21 Haziran’da yapılacak. Uzun süredir devam eden hazırlık maratonunun sonuna yaklaşan öğrenciler için uzmanlar, akademik bilgi kadar psikolojik dayanıklılık ve doğru beslenmenin de başarıda kilit rol oynadığını vurguluyor.
Sınav Kaygısı Normaldir, Önemli Olan Onu Yönetebilmek
Yeditepe Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Pınar Aylin Kaya, sınav kaygısının beynin doğal bir alarm sistemi olduğunu belirtiyor. Sınav öncesinde yaşanan gerginlik, uyku sorunları ve konsantrasyon güçlüğünün son derece normal olduğunu ifade eden Kaya, kaygının iki boyutuna dikkat çekiyor: “‘Ya başaramazsam?’, ‘Herkes benden daha iyi çalıştı’ gibi düşünceler bilişsel boyutu; çarpıntı, terleme ve ağız kuruluğu gibi belirtiler ise bedensel boyutu oluşturur.” Ancak Kaya, belirli düzeyde kaygının performansı düşürmediğini, aksine artırdığını vurguluyor: “Önemli olan kaygıyı tamamen yok etmek değil, yönetilebilir seviyede tutabilmektir.”
Kaya, sınava kısa süre kala öğrencilerin yeni konular öğrenmek yerine mevcut bilgilerini pekiştirmeye odaklanmalarını öneriyor. Günlük rutinin korunmasının kaygıyı azalttığını belirten Kaya, “Belirsizlik kaygıyı artırır, düzen ise zihni sakinleştirir” diyor. Uzun saatler aralıksız çalışmak yerine belirli sürelerle yoğunlaşılmış çalışma seanslarının daha verimli olduğunu ifade eden Kaya, yeterli uykunun da sınav başarısında kritik olduğunu ekliyor.
Nefes Teknikleri ve Olumlu Düşünce Gücü
Kaygının yükseldiği anlarda diyafram nefesi gibi nefes tekniklerinin etkili olduğunu belirten Kaya, sınav salonuna girerken birkaç derin nefes almanın kaygı düzeyini düşürebileceğini söylüyor. Ayrıca olumsuz düşüncelerin sorgulanması gerektiğini vurguluyor: “‘Bu sınavı geçemezsem hayatım biter’ düşüncesi yerine ‘Bu sınav önemli ama hayatımın tek belirleyicisi değil’ şeklinde düşünmek baskıyı azaltır.” Sınav anında ise ilk birkaç dakikanın sakinleşmek için kullanılmasını ve soru kitapçığının hızlıca gözden geçirilmesinin zaman yönetimi sağlayacağını ifade ediyor. Takıldıkları soruları geçip diğer sorulara yönelmelerini öneren Kaya, “bildiklerimi unuttum” hissinin yaygın olduğunu ancak bunun geçici olduğunu hatırlatıyor.
Ebeveynlere Önemli Uyarılar: Sürece Odaklanın
Kaya, sınav sürecinde ailelerin tutumunun öğrenciler üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirtiyor. Ebeveynlerin başarı baskısı yapmak yerine çocuğun gösterdiği çabayı takdir etmelerinin önemini vurguluyor: “‘Bu sınavı kazanmalısın’ yerine ‘Elinden geleni yaptın, bu yeterli’ yaklaşımı öğrencinin güven duygusunu güçlendirir.” Ayrıca evde sınav konusunun sürekli gündemde tutulmasının kaygıyı artırabileceğine dikkat çekiyor.
Beslenmede Denge ve Güvenlik Ön Planda
Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Doç. Dr. Binnur Okan Bakır ise sınav öncesi beslenme düzeninde ani değişiklikler yapılmaması gerektiğini söylüyor. Sınavdan 3-4 gün önce dışarıda tüketilen yiyeceklere dikkat edilmesini öneren Bakır, “Besin zehirlenmesi riskine karşı güvenilir olmayan yerlerden yemek tüketilmemeli, daha önce denenmemiş yeni besinler tercih edilmemelidir” uyarısında bulunuyor.
Beyin fonksiyonlarının sağlıklı çalışması için yeterli su tüketiminin önemine değinen Bakır, öğrencilerin sınavdan önceki gün bol su içmelerini, ancak sınav sabahı aşırı sıvı tüketiminden kaçınmalarını tavsiye ediyor. Kahvaltının mutlaka yapılması gerektiğini belirten Bakır, kan şekerini dengede tutacak kompleks karbonhidratlar (tam buğday ekmeği, çavdar, yulaf, sebzeler) ve protein kaynakları (yumurta, peynir) içeren bir kahvaltı öneriyor. Sınavdan bir gece önce ise ağır, yağlı ve tuzlu yiyeceklerden uzak durulması gerektiğini, çünkü bunların uyku kalitesini olumsuz etkileyebileceğini söylüyor: “İyi bir uyku, sınav sabahına zinde başlamak için en önemli unsurlardan biridir. Bu nedenle sınav öncesi akşam hafif ve dengeli bir öğün tercih edilmelidir.”
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı