Çocukluk çağında en sık rastlanan sağlık sorunlarından biri olan ateşli havale, özellikle 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocukları etkiliyor. Viral enfeksiyonların tetiklediği bu durum, ailelerde büyük paniğe yol açabiliyor. Acıbadem Maslak Hastanesi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Doç. Dr. Zeynep Selen Aslan, ateşli havalenin çoğunlukla iyi huylu seyrettiğini ancak yanlış müdahale halinde risk oluşturabileceğini vurguluyor. Uzman, özellikle nöbetin ilk dakikalarında atılacak doğru adımların hayati önem taşıdığını belirtiyor.
Ateşli Havale Nedir ve Hangi Yaşlarda Görülür?
Ateşli havale, çocukluk çağında sık görülen, belirli bir yaş aralığıyla sınırlı ve genellikle iyi huylu seyreden nörolojik bir tablodur. Doç. Dr. Aslan, bu durumun 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda, özellikle viral enfeksiyonların eşlik ettiği ateşli hastalık dönemlerinde ortaya çıktığını ifade ediyor. Vücut ısısının rektal ölçümde 38.3 derece, koltuk altı ölçümünde ise 37.8 derece ve üzerinde olduğu durumlarda nöbetler görülebiliyor. Çocukların yaklaşık yüzde 2-5’inde görülen ateşli havale, en sık 18-22 ay arasında ortaya çıkıyor. Dikkat çekici bir istatistik ise, vakaların yüzde 90’ının ilk 3 yaş içinde meydana gelmesi. Nöbetler genellikle ateşli hastalığın ilk 24 saatinde gelişiyor.
Doç. Dr. Aslan, nöbetlerin büyük kısmının 5 dakikadan kısa sürdüğünü ve kalıcı hasar bırakmadan sonlandığını belirtiyor. Ancak yaklaşık yüzde 5’lik bir grupta “uzamış nöbet” gelişebiliyor. Bu durum 30 dakikayı aşarak yoğun bakım ihtiyacı doğurabiliyor. Bu nedenle, özellikle 39 derece ve üstü hızlı yükselen ateşlerde çok daha dikkatli olunması gerektiği vurgulanıyor.
Belirtiler Her Çocukta Farklı Seyredebiliyor
Ateşli havale her çocukta aynı şekilde görülmüyor. Doç. Dr. Aslan, bazı çocuklarda tüm vücutta kasılma şeklinde belirgin nöbetler izlenirken, bazılarında ise çok daha silik belirtiler olabildiğini söylüyor. Bu durum, kısa süreli boş bakma, gözlerde kayma ya da birkaç saniyelik dalma şeklinde kendini gösterebiliyor. Nöbetlerin şiddeti ve şekli de her zaman aynı olmuyor. Özellikle uzun süren, tekrarlayan ya da vücudun yalnızca bir tarafını etkileyen nöbetlerin daha dikkatli değerlendirilmesi gerekiyor. Bu tür durumlarda ileri inceleme ve nörolojik değerlendirme önem taşıyor.
Nöbetler ikiye ayrılıyor: Basit ve komplike. Doç. Dr. Aslan, tüm vücutta görülen, 24 saatte bir kez olan ve 15 dakikadan az süren nöbetleri “basit ateşli nöbet” olarak tanımlıyor. Bu grupta genellikle beyin MR ve EEG gibi tetkiklere gerek duyulmuyor. Ancak “komplike ateşli nöbet” grubunda; 24 saatte birden fazla olan, 15 dakikadan uzun süren veya tek taraflı kasılma şeklinde gerçekleşen nöbetler daha dikkatli incelenmeli. Özellikle tek taraflı kasılmalarda beyin MRG ve EEG çekimi yapılması gerekiyor.
Nöbet Anında Aileler Ne Yapmalı? 5 Kritik Kural
Doç. Dr. Aslan, basit ateşli havalelerin iyi huylu olduğunu ve çocuğun gelişiminde sorun yaratmayacağını belirtiyor. Ancak nöbet anında ailelerin doğru müdahale etmesi kritik. İşte 5 kural:
- Çocuk yan yatırılmalı. Bu, hava yolunun açık kalmasını sağlar.
- Çocuğu sarsma, sallama ya da nöbet esnasında suyun altına sokmaktan kaçınılmalı. Bu tür müdahaleler durumu kötüleştirebilir.
- Dişi kenetlenirse el sokularak açma gibi davranışlarda bulunulmamalı. Hasta yan yatırıldığında dil yana düşeceği için hava yolu açılacaktır.
- Üzerine su dökülmemeli, yüzüne kolonya sürülmemeli.
- Nöbet bitinceye kadar yanında durulmalı. Nöbet bittikten ve tam kendine geldikten sonra, ağızdan bol sıvı ve ateş düşürücü verilir.
“Ebeveynlerin, ateşli havalenin özellikle ilk dakikalarında doğru adımları atması kritik öneme sahiptir.” — Doç. Dr. Zeynep Selen Aslan
Uzmanlar, ateşli havale geçiren çocukların büyük çoğunluğunun herhangi bir kalıcı hasar yaşamadığını ancak her durumda bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini hatırlatıyor. Özellikle ilk nöbet, uzun süren nöbet veya tekrarlayan nöbetlerde acil tıbbi yardım şart.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı