VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Orta Çağ İslam dünyasının en kapsamlı coğrafya çalışmalarından birini daha okurlarla buluşturuyor. Guy le Strange tarafından kaleme alınan “Doğu Hilafeti’nin Toprakları” adlı eser, ilk kez 1905 yılında yayımlanmasına rağmen güncelliğini koruyan bir başvuru kaynağı olarak öne çıkıyor. Kitap, Irak’tan Horasan ve Afganistan’a, Anadolu’dan Hârizm ve Türkistan’a kadar uzanan geniş bir coğrafyanın tarihî ve kültürel dokusunu gözler önüne seriyor.
Eserin Kapsamı ve Önemi
Kitap, erken dönem İslam fetihlerinden XV. yüzyıla kadar olan süreci ele alıyor. Bölgedeki şehirler, yollar, tarım ürünleri ve ticaret yolları gibi pek çok detay, dönemin kaynaklarına dayanarak ayrıntılı biçimde işleniyor. Eserde İbn Havkal, İbn Hurdâzbih, İbn Rüste, İstahrî, İdrîsî ve Kazvînî gibi Orta Çağ coğrafyacılarının yanı sıra Hâfız-ı Ebrû, Yezdî ve Ebü’l-Fidâ gibi tarihçilerin aktarımları da değerlendiriliyor. Ayrıca İbn Cübeyr ve İbn Battûta gibi seyyahların gözlemleri de esere zenginlik katıyor.
“Eğer İslâm tarihi ilgi çekici kılınacak ve hakikaten doğru biçimde anlaşılacaksa, Yakın Doğu’nun Orta Çağ tarihî coğrafyası baştan başa araştırılmalıdır.” — Guy le Strange
Kitabın Yapısı ve İçeriği
Eser, Mezopotamya’dan İran’a ve Orta Asya’ya uzanan eyaletleri adım adım takip eden bir düzene sahip. Her bölümde eyaletlerin topografyası, şehir ve kasabaların konumu, tarım ürünleri ve mahsuller, ticaret yolları ile emtia, yapılar ve yerleşim birimleri arasındaki mesafeler ayrıntılı olarak ele alınıyor. Bu yapısıyla kitap, hem karşılaştırmalı okumaya hem de başvuru amacıyla kullanıma olanak sağlıyor. 472 sayfalık bu hacimli çalışma, İslam coğrafya geleneğinde dağınık halde bulunan bilgileri sistematik bir bütünlük içinde bir araya getiriyor.
Yazar Guy le Strange Hakkında
1854 yılında İngiltere’nin Hunstanton kentinde doğan Guy le Strange, ömrünün büyük kısmını yurt dışında geçirdi. Paris’te bulunduğu sırada Alman müsteşrik Julius von Mohl’un etkisiyle Fars edebiyatına ilgi duymaya başladı. İyi derecede Arapça ve Farsça öğrenen Strange, 1877-1880 yılları arasında İran’da bulunarak Fars kültürünü yakından tanıma fırsatı buldu. Daha sonra Cambridge’e yerleşen yazar, küçük yaştan beri görme bozukluğu çekmesine rağmen çalışmalarına ara vermedi. 1912 yılından itibaren görme yeteneğini neredeyse tamamen kaybetse de eserler üretmeye devam etti. 23 Aralık 1933’te Floransa’da hayatını kaybeden Strange’in en önemli çalışmaları arasında Baghdad during the Abbasid Caliphate ve The Lands of the Eastern Caliphate yer alıyor.
Kitabın Türkçe Yayını ve Künyesi
Eser, Adnan Eskikurt ve Cengiz Tomar tarafından Türkçeye kazandırıldı. Proje editörlüğünü Ömer Uzunağaç, kitap editörlüğünü Elif Uzunağaç üstlenirken, kapak ve sayfa uygulaması Faruk Özcan tarafından yapıldı. VBKY tarafından yayımlanan kitap, tarih kategorisinde okuyucularla buluşuyor. Orta Çağ İslam tarihini mekân üzerinden anlamak isteyen tarihçiler, coğrafyacılar ve araştırmacılar için vazgeçilmez bir kaynak olan bu eser, aradan geçen zamana rağmen önemini koruyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı