Kaspersky’nin 19 ülkede 7.600 kişiyle yürüttüğü kapsamlı araştırma, teknoloji destekli istismarın sanıldığından çok daha kişisel bir boyuta sahip olduğunu ortaya koydu. Katılımcıların yaklaşık yarısı, kendilerini hedef alan dijital saldırganın yakın çevrelerinden biri olduğunu belirtti. Bu durum, çevrimiçi taciz ve istismarın çoğunlukla yabancılar tarafından gerçekleştirildiği yönündeki yaygın inanışı tersyüz ediyor.
Faillerin Profili: Arkadaş, Partner ve Aile Üyeleri Ön Planda
Araştırmaya göre, dijital istismara uğrayanların yalnızca %40’ı faili tanımadığını ifade ediyor. Geri kalan %50’lik kesim ise istismarcının sosyal çevresinden biri olduğunu söylüyor. En sık karşılaşılan failler sırasıyla arkadaşlar (%15), mevcut partnerler (%10), iş arkadaşları (%8), aile bireyleri (%7) ve eski partnerler (%6) olarak sıralanıyor. ABD, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık, Hindistan ve Endonezya gibi ülkelerde, istismarcıların mağdura yakın kişiler olma oranı küresel ortalamanın üzerinde seyrediyor.
Dikkat çeken bir diğer bulgu ise, istismara maruz kalan kişilerin aynı gruplara yönelik istismarcı davranışlar sergileme olasılığının belirgin şekilde yüksek olması. Bu durum, teknoloji destekli istismarın zamanla normalleştiğini ve karşılıklı bir döngüye dönüştüğünü gösteriyor.
Kuşaklar ve Cinsiyetler Arasındaki Uçurum
Dijital istismar farkındalığı yaş gruplarına göre ciddi farklılıklar gösteriyor. Z kuşağının %81’i ‘teknoloji destekli istismar’ kavramına aşina olduğunu belirtirken, Baby Boomer kuşağında bu oran %64’e düşüyor. Aynı şekilde, Z kuşağı katılımcılarının yaklaşık %60’ı son bir yıl içinde en az bir tür dijital istismara maruz kaldığını ifade ediyor.
Cinsiyet temelinde de belirgin bir eşitsizlik söz konusu. Kadınların %62’si internette kendini güvende hissetmediğini söylerken, bu oran erkeklerde %54 olarak kaydedildi. Bu veriler, dijital ortamların kadınlar için çok daha riskli ve yıpratıcı bir alan haline geldiğini ortaya koyuyor.
Kaspersky GReAT Amerika ve Avrupa Araştırma Merkezi Vekil Başkanı Tatyana Shishkova: “Vakaların yaklaşık yarısının mağdurun sosyal çevresinden kaynaklanması, korunma yaklaşımımızı kökten değiştiriyor. Bu tehditler günlük etkileşimler ve güvenilen cihazlar üzerinden gerçekleştiği için tespit edilmeleri zorlaşıyor.”
İstismar Döngüsünü Kırmak İçin Ne Yapılmalı?
UCL Toplumsal Cinsiyet ve Teknoloji Araştırma Laboratuvarı Başkanı Doç. Dr. Leonie Maria Tanczer, bulguların teknoloji aracılığıyla gerçekleştirilen istismarın çoğunlukla anonim kişiler tarafından yapıldığı varsayımına meydan okuduğunu vurguluyor. Tanczer, dijital ortamların anlık ve yoğun etkileşim yapısının çatışmaları hızla büyüterek bu döngülerin kırılmasını zorlaştırdığını belirtiyor.
Kaspersky, siber takip yazılımlarına (stalkerware) karşı mücadele eden Coalition Against Stalkerware koalisyonunun kurucu üyeleri arasında yer alıyor. Şirket, teknoloji destekli istismar mağdurlarına yönelik şu önerilerde bulunuyor:
- Belirtileri erken fark edin: Kontrolcü davranışlar, sürekli izleme, taciz veya tehditler gibi işaretlere karşı dikkatli olun.
- Erken önlem alın: Şüphelendiğiniz durumları belgeleyin ve büyümeden destek alın.
- Dijital alanınızı güvenceye alın: Güçlü şifreler kullanın, iki faktörlü kimlik doğrulamayı etkinleştirin ve gizlilik ayarlarınızı düzenli kontrol edin.
- Erişim izinlerini sınırlayın: Cihazlarınızı, hesaplarınızı veya hassas bilgilerinizi gereksiz yere paylaşmayın.
Raporun tamamına Kaspersky’nin resmi web sitesinden ulaşılabiliyor. Araştırma, teknoloji destekli istismarın yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sorun olduğunu ve bu alanda farkındalık ile önleyici tedbirlerin artırılması gerektiğini gözler önüne seriyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı