İzmir, son iki yılda gerçekleştirdiği çevre yatırımlarıyla Türkiye’nin sürdürülebilirlik lideri haline gelirken, “Dönüşüme Evde Başla” projesiyle bu dönüşümü vatandaşların günlük yaşamına taşıdı. Büyükşehir Belediyesi’nin atık yönetimi ve iklim odaklı çalışmaları, kent genelinde kayda değer bir değişim yaratarak, hem çevresel hem de ekonomik kazanımlar sağladı. Toplumsal katılımın güçlendirilmesiyle birlikte İzmir, döngüsel ekonomi ve sıfır atık hedeflerinde örnek bir model sunuyor.
Vatandaş Katılımıyla Büyüyen Proje: Dönüşüme Evde Başla
Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay‘ın göreve gelmesinin ardından hayata geçirilen “Dönüşüme Evde Başla” projesi, İzmirliler tarafından hızla benimsendi. Mart 2025’te başlatılan girişim, ilk etapta 6 ilçe ve 8 mahalleden 8 ilçe ve 27 mahalleye genişleyerek etki alanını büyüttü. Proje kapsamında hanelerden toplanan 2.450 ton ambalaj atığı geri dönüşüme kazandırılırken, reddedilen atık oranı sadece %0,97 seviyesinde kaldı. İZDOĞA AŞ koordinasyonunda yürütülen çalışmalar, Bornova ve Bayraklı başta olmak üzere Karşıyaka, Narlıdere, Gaziemir, Balçova ve Güzelbahçe ilçelerinin tamamını kapsayacak şekilde genişletilmeyi hedefliyor.
Bu gelişmenin ardından, artan kapasite ihtiyacını karşılamak amacıyla Menemen Seyrek’te ikinci bir tesisin kurulması planlanıyor. Ayrıca, aynı bölgede Atıktan Türetilmiş Yakıt Tesisi için çalışmalar devam ediyor. Sanayi alanlarında da atık yönetimi önem kazanırken, Kısıkköy ESTİM ve Moda Tekstil Konfeksiyoncuları Sitesi gibi yerlerde ambalaj atıkları düzenli olarak toplanarak ekonomiye geri kazandırılıyor.
Atık Yönetiminde Altyapı Güçlendirmeleri
İzmir Büyükşehir Belediyesi, döngüsel ekonomi ve sıfır atık hedefleri doğrultusunda atık yönetim altyapısını sürekli olarak iyileştiriyor. Bu kapsamda, Bergama Entegre Atık Yönetim Tesisi’nde kapasite artışı planlanırken, Karşıyaka Yamanlar ve Bornova Naldöken’de atık yakma ve enerji üretim tesisleri için fizibilite çalışmaları sürdürülüyor. Çeşme, Dikili, Foça ve Seferihisar’daki düzensiz depolama alanlarının rehabilitasyonu da gündemdeki diğer önemli projeler arasında yer alıyor.
Kent genelinde günlük ortalama 4.710 ton evsel atık, transfer istasyonları aracılığıyla düzenli depolama tesislerine taşınıyor. Tıbbi atıklar ise sterilize edilerek güvenli bir şekilde bertaraf ediliyor. Bu uygulamalar, İzmir’in atık yönetiminde kapsamlı ve sürdürülebilir bir model oluşturmasına katkı sağlıyor.
Atıklardan Enerji Üretimi ve Verimlilik Artışı
Atık yönetiminin enerji üretimiyle entegre edilmesi, İzmir’in çevre stratejisinin önemli bir ayağını oluşturuyor. Ödemiş Entegre Katı Atık Yönetim Tesisi’nde yılda yüz binlerce ton atık işlenirken, mekanik ayrıştırma ve biyogaz sistemleri sayesinde aylık ortalama 2.600 MWh elektrik üretiliyor. Bergama Entegre Katı Atık Yönetim Tesisi’nde ise enerji üretim kapasitesi 9,89 MW seviyesine ulaşarak, yaklaşık 80 bin hanenin elektrik ihtiyacını karşılayacak düzeye geldi.
Harmandalı Düzenli Atık Depolama Tesisi’nde atık alımı durdurulduktan sonra, sahada yürütülen rehabilitasyon çalışmaları kapsamında depolama alanında oluşan metan gazından elektrik üretimi gerçekleştirildi. 2025 yılı içerisinde 110.662 MWh elektrik üretimi sağlanırken, aylık bazda bu miktar 12,62 MWh olarak kaydedildi. Bu veriler, atıkların enerjiye dönüştürülmesindeki başarıyı gözler önüne seriyor.
Su ve Enerji Tasarrufundaki Çarpıcı Sonuçlar
Belediye, su ve enerji verimliliği alanında da önemli adımlar atarak kaynak tasarrufunu artırdı. Su tüketiminde %39 oranında azalma sağlanırken, elektrik ve doğalgaz kullanımında da benzer tasarruflar elde edildi. Tesislerde kurulu güneş enerjisi santralleriyle elektrik üretimi artırıldı; 21 güneş enerjisi santrali, 2025 yılında 2 milyon kilowat-saati (kWh) aşan elektrik üretti.
Yağmur suyu hasadı ve gri su kullanımı gibi uygulamaların yaygınlaştırılması, sürdürülebilir su yönetimine katkıda bulundu. Ayrıca, Avrupa Birliği destekli projelerle iklim değişikliğine uyum çalışmaları sürdürülüyor. “Climate-Ready İzmir” projesi kentteki riskleri analiz ederken, “İzmir İklim için Yurttaş Meclisi” ile vatandaşların iklim politikalarına aktif katılımı sağlanıyor.
İzmir’in çevre atağı, yalnızca altyapı yatırımlarıyla sınırlı kalmayıp toplumsal katılımı merkeze alan bir yaklaşım benimsiyor. Bu kapsamlı dönüşüm, kentin sürdürülebilir bir gelecek için nasıl bir model oluşturduğunu ortaya koyarken, diğer şehirlere de ilham veriyor. Önümüzdeki dönemde projelerin genişletilmesi ve yeni yatırımların hayata geçirilmesi bekleniyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı