Yaz tatiliyle birlikte çocukların ekran başında geçirdiği süre yeniden tartışma konusu oldu. Üsküdar Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü’nden Arş. Gör. Seher Sav, ailelerin ekran süresinden çok sorumluluk alışkanlıklarına odaklanması gerektiğini vurguladı. Uzman, günümüzde sokakların yerini büyük ölçüde dijital platformların aldığını belirterek, bu durumun çocuk gelişimi üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Sokak Oyunlarından Dijital Platformlara: Değişen Tatil Kültürü
Psikolog Seher Sav, geçmiş yıllarda yaz tatillerinin çocuklar ve aileler tarafından coşkuyla karşılandığını hatırlattı. Çocukların günlerini mahallede, sokak aralarında arkadaşlarıyla oyun oynayarak geçirdiğini belirten Sav, son yıllarda bu tablonun değiştiğini ifade etti. “Çocukların akranlarıyla bir araya geldiği sokakların yerini dijital platformlar aldı” diyen Sav, bu durum karşısında ailelerin ve uzmanların ekranı bir bağımlılık sorunu olarak ele aldığını söyledi.
Eskiden saatlerce saklambaç oynayan çocuklara ‘saklambaç bağımlısı’ denmediğine dikkat çeken Sav, “Çocukluk döneminde oyunlar, sohbetler ve akranlarla geçirilen anlar zaman kavramından bağımsızdır. Çocuk kendini etkinliğe kaptırır ve saatlerin nasıl geçtiğini fark etmez” dedi. Günümüzde ise ekran karşısında belli bir süre geçiren çocuklar için kolayca ‘ekran bağımlısı’ ifadesinin kullanıldığını belirten Sav, çözüm olarak genellikle ekran süresini sınırlamanın gündeme geldiğini ifade etti.
Teknoloji Kullanımına Gerçekçi Yaklaşım Şart
Uzmanların genellikle günde 1 ila 3 saat ekran süresi önerdiğini kaydeden Seher Sav, bu önerilerin gerçek hayatta uygulanmasının her zaman kolay olmadığını söyledi. “Bir çocuğun herhangi bir etkinlikle uzun süre ilgilenmesi, tek başına o etkinliğe bağımlı olduğu anlamına gelmez” diyen Sav, asıl değişen şeyin çocukların ebeveynlerinin sözünü dinleme alışkanlığı olduğunu vurguladı. Eskiden annesi ekmek istediğinde oyununu bırakıp bakkala giden çocuğun, bugün ekran başındayken annesinin isteğini duymayabildiğini belirten Sav, bu durumun hemen bağımlılık olarak adlandırılmasının sorunu çözmekten uzaklaştırabileceğini ifade etti.
Seher Sav, ebeveynlerin ekran süresinden çok sorumluluk alışkanlıklarına odaklanması gerektiğini belirterek, “Sorumluluklarını yerine getiren bir çocuğun ekran karşısında uzun süre vakit geçirmesi, onun teknoloji bağımlısı olduğu anlamına gelmez” dedi. Bugünün çocuklarının oyun ve eğlence anlayışında ekranın önemli bir yer tuttuğunu kabul etmek gerektiğini söyleyen Sav, ekranı tamamen yok saymanın gerçekçi olmadığını vurguladı.
Sorumluluk Öncelikli: Önce Ödev, Sonra Ekran
Çocuklara ekran konusunda sınır koyarken sadece süre odaklı yaklaşılmaması gerektiğini belirten Seher Sav, “İster yaz tatili ister okul dönemi olsun, sınırlar öncelikle sorumluluklarla ilgili olmalıdır” dedi. Ödev yapmak, kitap okumak gibi etkinliklerin çocukların her zaman istekli olduğu şeyler olmayabileceğini belirten Sav, çocukların sorumluluklarını yerine getirmeden ekran başına geçtiğinde zaman kavramını kaybettiğini ifade etti. Bu nedenle çocuklara “önce sorumluluk, sonra keyifli etkinlik” alışkanlığının kazandırılması gerektiğini söyleyen Sav, yaz tatilinde de önce planlanan akademik etkinliklerin tamamlanması, ardından çocuğun özgür bırakılmasını önerdi.
Ekran kullanımının tamamen zararsız olmadığını da hatırlatan Sav, ailelerin çocuklarının hangi dijital platformlarda vakit geçirdiğini bilmesi gerektiğini vurguladı. “Özellikle çevrim içi mesajlaşmanın olduğu oyunlarda, çocuktan yaşça büyük kişilerle iletişim risk oluşturabilir” diyen Sav, eskiden ailelerin çocuklarının sokakta kiminle oynadığını takip ettiği gibi, bugün de çevrim içi ortamlarda kimlerle etkileşim kurduğunun bilinmesi gerektiğini ifade etti.
Yaz Tatili İçin Aile Sözleşmesi Önerisi
Seher Sav, yaz tatilinin ekran konusunda sorun yaşayan aileler için bir fırsat sunduğunu belirterek, ailelerin çocuklarıyla birlikte kısa bir aile toplantısı yaparak ortak kararlar almasını ve hatta küçük bir yaz tatili sözleşmesi hazırlamasını önerdi. “Çocuklara yalnızca ‘ekrana bakma’ demek çoğu zaman yeterli olmaz” diyen Sav, sosyal ve akademik etkinlikler konusunda yönlendirme yapılmazsa dijital mecraların kaçınılmaz hale geldiğini söyledi. Bunun yerine çocuğun yaşına ve sınıf düzeyine uygun günlük akademik etkinlikler belirlenebileceğini ifade eden Sav, örneğin kahvaltıdan sonra kitap okuma, tatil kitabından belirli sayfaları tamamlama ya da kısa bir tekrar çalışması yapılmasını önerdi. Bu şekilde çocukların hem sorumluluk alışkanlığı kazanacağını hem de ekran kullanımının dengeli hale geleceğini belirtti.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı