Orta Doğu’daki savaşın gölgesi, Türkiye’nin reel sektörünü derinden etkilemeye başladı. Hammadde fiyatlarındaki yüzde 100’e varan artışlar ve finansman kanallarındaki sıkılaşma, birçok üreticiyi köşeye sıkıştırırken, bazı plastik tesisleri vardiya sayılarını azaltma kararı aldı. Sektör temsilcileri, küçülme planlarının masada olduğunu ve yakın dönemde farklı alanlarda istihdam kayıplarının yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Maliyetler Katlandı, İhracat Darbe Aldı
Mobilya Dernekleri Federasyonu Başkanı Ahmet Güleç, Körfez ülkelerinin mobilya, kağıt ve orman ürünleri ihracatındaki payının yüzde 25 seviyesinde olduğunu hatırlattı. Güleç, savaşın üretimi ve ihracatı doğrudan etkilediğini, maliyetleri katladığını vurguladı. Hammadde fiyatlarındaki yükselişin bazı kalemlerde yüzde 50’nin üzerine çıktığını belirten Güleç, “Ticarete pandemiden daha kötü bir dönem yaşıyoruz” ifadelerini kullandı. Kapasite kullanım oranlarının düştüğünü aktaran Güleç, başarılı bir firma sahibinin, “Ağlayarak ömrümde ilk kez 30 kişiyi işten çıkarmak zorunda kaldım” dediğini paylaşarak, savaşın etkisinin istihdama yansıdığını kaydetti.
Plastik Sektöründe Erken Tatil ve Vardiya Kesintileri
Züccaciyeciler Derneği Başkanı Burak Önder, plastik sektöründe bazı hammaddelerdeki fiyat artışlarının yüzde 100’ü bulduğunu açıkladı. Üreticilerin enflasyonla mücadele programı nedeniyle zaten keyifsiz olduğunu belirten Önder, “Plastikte hammadde fiyatları artınca bazı firmalar erken bayram tatiline çıktı. Bazı fabrikalarda vardiyalar azalmaya başladı” diye konuştu. Önder, savaşın yarattığı maliyet artışlarıyla birlikte bazı sektörlerde istihdam çıkışlarının gündeme gelebileceğini, bunun domino etkisiyle farklı alanlardaki firmaları küçülmeye itebileceğini öngördü.
KOBİ’lerde İstihdam Kaybı Riski Hızlanıyor
İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel, tahsilatların zorlaştığını ve savaşın etkisiyle özellikle KOBİ’lerde istihdam kayıplarının hızlanacağını ifade etti. “Dezenflasyon süreci şu anda işlemiyor” diyen Önel, finansman sorunu için çözümler geliştirilmesi çağrısında bulundu. Savaşın başlamasından bu yana üyelerinden bazılarının üretimi yüzde 50 oranında durdurduğunu aktaran Önel, yakın dönemde farklı sektörlerde çalışanlara zorunlu bir iki hafta izin kullanma tekliflerinin gidebileceği uyarısını yaptı. Bu durum, olası istihdam kayıplarının habercisi olarak değerlendiriliyor.
Domino Etkisiyle Yayılan Endişe
Sektör temsilcilerinin açıklamaları, savaşın ekonomik etkilerinin yalnızca doğrudan temas halindeki sektörlerle sınırlı kalmadığını gösteriyor. Hammadde fiyatlarındaki artışlar, finansman sıkıntıları ve ihracat daralması, birbirine bağlı sektörlerde domino etkisi yaratma riski taşıyor. Plastikteki vardiya kesintileri ve mobilyadaki işten çıkarmalar, bu etkinin somut örnekleri olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, özellikle KOBİ’lerin bu süreçten daha fazla etkilenebileceğine dikkat çekiyor.
Çözüm Arayışları ve Beklentiler
Finansman kanallarındaki sıkı duruşun gevşetilmesi ve hammadde fiyatlarındaki dalgalanmaların kontrol altına alınması, sektör temsilcilerinin öncelikli beklentileri arasında yer alıyor. İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel’in dezenflasyon sürecinin işlemediğine yönelik tespiti, politika yapıcıların müdahalesini gerektiren bir alan olarak görülüyor. Aksi takdirde, zorunlu izin uygulamaları ve işten çıkarmaların yaygınlaşabileceği öngörülüyor. Bu gelişmeler, reel sektörün savaşın ekonomik yansımalarına karşı ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Kaynak: Sözcü