İstanbul’un kültür ve tarih hazinesi Rahmi M. Koç Müzesi, denizcilik koleksiyonuna iki nadide eseri daha ekleyerek ziyaretçilerini geçmişin buharlı dönemine yolculuğa çıkarıyor. 1901 yapımı Cangarda ve 1903 yapımı Örnen isimli buharlı gemiler, titiz restorasyon süreçlerinin ardından müzede sergilenmeye başladı. Bu gelişme, Türkiye’nin denizcilik mirasına yapılan önemli bir katkı olarak değerlendiriliyor.
İki Tarihi Geminin Yolculuğu
Denizcilik tarihinin yaşayan tanıkları olan bu iki gemi, farklı hikayelerle İstanbul’a ulaştı. Cangarda, Amerika Birleşik Devletleri’nde 1901 yılında özel olarak inşa edilmiş bir çelik buharlı yattır. Günümüze ulaşabilen tek örnek olma özelliği taşıyan yat, 38 metre uzunluğuyla dikkat çekiyor. Örnen ise İsveç’te 1903 yılında üretilmiş bir buharlı römorkördür. 16 metre boyundaki gemi, İsveççede “Kartal” anlamına geliyor ve günümüze ulaşan en eski römorkörler arasında gösteriliyor.
Her iki geminin de ortak noktası, uzun ve çalkantılı tarihlerinin ardından kapsamlı restorasyon süreçlerinden geçmiş olmaları. Cangarda, yapımından bu yana birçok kez elden geçirilmiş, hatta bir dönem tamamen battıktan sonra yeniden hayata döndürülmüş. Örnen ise II. Dünya Savaşı sırasında kısa süreliğine askeri amaçlarla kullanıldıktan sonra uzun yıllar sivil hizmet vermeye devam etmiş.
Restorasyon Süreci ve Zorluklar
Cangarda’nın İstanbul’a gelişi ve yenilenme süreci, 2024 yılında gerçekleşti. RMK Yachts tersanesinde yürütülen restorasyon çalışmaları, tarihi geminin orijinal karakterini korumayı hedefledi. En büyük teknik zorluklardan biri, geminin buhar tahrik sisteminin orijinal tasarıma uygun şekilde yeniden çalışır hale getirilmesi oldu. RMK Yachts Direktörü Cüneyt Okçu, bu süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Cangarda’ya en başından itibaren bir yenileme projesi olarak değil, küresel denizcilik mirasına karşı bir sorumluluk olarak yaklaştık. Amacımız onun ruhunu yeniden yorumlamak değil, korumaktı.”
Örnen’in yolculuğu ise biraz daha farklı bir rotayı izledi. İsveç’te 2011 yılında kültürel miras statüsü kazanan gemi, Hakan Bulgurlu tarafından Rahmi M. Koç Müzesi’ne hediye edildi. 2025 yılında Türkiye’ye getirilen römorkör, müzenin buharlı gemiler koleksiyonuna dahil oldu. Her iki geminin de bakım ve konservasyon çalışmaları, tarihi değerlerini gelecek nesillere aktarabilmek amacıyla özenle yürütüldü.
Tarihi ve Kültürel Önem
Cangarda, sadece teknik özellikleriyle değil, aynı zamanda misafir ettiği önemli isimlerle de denizcilik tarihinde yer edinmiş durumda. 1927 yılında lüks güvertesinde İngiltere Kralı VIII. Edward ile İngiltere ve Kanada başbakanlarını ağırlayan yat, devlet yetkililerinin önemli bir buluşmasına ev sahipliği yapmıştı. Amerika’daki Delaware eyaletindeki “Pusey & Jones” tersanesinde geliştirilen zengin denizcilik mirasını yansıtan Cangarda, erken dönem buhar gücüyle çalışan yatçılığın yaşayan bir örneği olarak kabul ediliyor.
Örnen ise yüz yılı aşkın süre boyunca çeşitli İsveçli armatörlerin mülkiyetinde kalmış. İsveç denizcilik otoriteleri tarafından koruma altına alınan gemi, İskandinav denizcilik kültürünün önemli bir temsilcisi konumunda. Her iki geminin de Rahmi M. Koç Müzesi’nde sergilenmeye başlaması, farklı coğrafyaların denizcilik geleneklerini bir araya getiriyor.
Müze Yetkililerinden Anlamlı Açıklamalar
Rahmi M. Koç Müzesi Genel Müdürü Mine Sofuoğlu, bu önemli kazanımı değerlendirirken denizcilik mirasının korunmasının önemine vurgu yaptı. Sofuoğlu, “Cangarda ve Örnen’in Rahmi M. Koç Müzesi koleksiyonuna kazandırılması, denizcilik tarihinin gelecek nesillere aktarılması açısından büyük bir değer taşıyor” ifadelerini kullandı. Müze yetkilisi, bu eşsiz iki mirasın ziyaretçilerle buluşmasının geçmişin mühendislik başarılarını ve denizcilik kültürünü yakından deneyimleme fırsatı sunduğunu belirtti.
Sofuoğlu ayrıca, müze olarak objelerin yalnızca maddi varlığını değil, taşıdıkları hafızayı ve ruhu da koruyarak geleceğe taşıma sorumluluğunun altını çizdi. Bu açıklama, Rahmi M. Koç Müzesi’nin kültürel mirası koruma konusundaki hassas yaklaşımını bir kez daha ortaya koydu.
Ziyaretçilere Ne Sunuyor?
Haliç’teki Rahmi M. Koç Müzesi’nde sergilenen bu iki tarihi gemi, ziyaretçilere 20. yüzyılın başındaki denizcilik teknolojisini yakından görme imkanı tanıyor. Cangarda’nın ihtişamlı yapısı ve Örnen’in fonksiyonel tasarımı, dönemin mühendislik anlayışı hakkında fikir veriyor. Müze, bu gemilerin yanı sıra denizcilik tarihine ışık tutan pek çok eseri de bünyesinde barındırıyor.
Restorasyon sürecinin belgeselinin de çekildiği Cangarda’nın hikayesi, ziyaretçilere sunulacak görsel materyallerle daha da zenginleştirilecek. Bu gelişmeler, Rahmi M. Koç Müzesi’nin sadece bir sergi alanı değil, aynı zamanda bir eğitim ve kültür merkezi olma misyonunu da pekiştiriyor. Gelecek dönemde, bu tarihi gemiler etrafında düzenlenecek etkinlikler ve eğitim programları planlanıyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı