Boşanma veya ayrılık durumunda kardeşlerin farklı evlerde büyümesinin çocukların duygusal gelişiminde ciddi riskler oluşturduğu uzmanlar tarafından vurgulanıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, 10 Nisan Uluslararası Kardeşler Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, bu durumun çocukların psikolojik dayanıklılığını zayıflattığını ve sosyal becerilerinin gelişimini olumsuz etkilediğini belirtti. Tunçel, aile parçalanması sürecinde kardeş bağının korunmasının çocuk sağlığı için hayati önem taşıdığını ifade etti.
Duygusal Güvenlikte Çift Darbe Etkisi
Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, boşanmanın çocuklar için zaten zorlu bir uyum süreci gerektirdiğini, bu sürece kardeş ayrılığının eklenmesinin durumu daha da ağırlaştırdığını aktardı. Tunçel’e göre, çocuklar için kardeşler sadece bir aile üyesi değil, aynı zamanda temel bir duygusal destek kaynağı konumunda. Bu bağın kopması, çocuklarda yoğun yalnızlık hissi, terk edilme korkusu, artan kaygı ve öfke duygularının ortaya çıkmasına yol açabiliyor. Uzun vadede ise bu durum, bireyin ilişkilerde süreklilik ve güven algısını kalıcı olarak zedeleyebiliyor.
Erken yaşlarda yaşanan kardeş ayrılıklarının özellikle bağlanma örüntüleri üzerinde derin izler bıraktığı belirtiliyor. Tunçel, bu tür deneyimlerin daha kaygılı veya ilişkiden kaçıngan bağlanma stillerinin gelişmesine zemin hazırlayabildiğini söyledi. Çocuğun “yakın olduğum insanlar bir gün beni bırakıp gider” şeklinde bir inanç geliştirebileceğini ve bunun yetişkinlik dönemindeki arkadaşlık ve romantik ilişkilere yansıyabileceğini ekledi. Bu yansımalar, aşırı bağımlılık veya sürekli mesafe koyma gibi uç davranışlar şeklinde kendini gösterebiliyor.
Birlikte Büyümenin Koruyucu Kalkanı
Kardeş ilişkisinin, çocuğun sosyal ve duygusal gelişimi için benzersiz ve vazgeçilmez bir öğrenme alanı olduğunun altı çiziliyor. Çocuklar, kardeşleriyle birlikteyken paylaşmayı, anlaşmazlıkları çözmeyi, empati kurmayı ve duygularını düzenlemeyi deneyimleyerek öğreniyorlar. Tunçel, kardeşlerin özellikle aile içi stresli dönemlerde birbirleri için “tanıdık ve güvenli bir liman” işlevi gördüğünü vurguladı.
Birlikte büyüyen kardeşler arasında oluşan ortak anıların ve paylaşılan deneyimlerin, çocukların kimlik gelişimini desteklediği ve güçlü bir aidiyet duygusu yarattığı kaydediliyor. Bu güçlü bağ, çocukların stresle başa çıkma becerilerini geliştirirken, yalnızlık hissini de azaltıyor. Bu nedenle, boşanma gibi zorlu geçiş dönemlerinde dahi kardeşlerin mümkün olduğunca birlikte kalmasının, psikolojik dayanıklılık açısından koruyucu bir faktör olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.
Ayrı Büyümenin Getirdiği Duygusal Uzaklaşma
Farklı evlerde büyüyen kardeşler arasında zamanla duygusal bir uzaklaşma veya yabancılaşma görülebildiği belirtiliyor. Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, düzenli temas ve ortak yaşantı eksikliğinin bu mesafeyi artırdığını söyledi. Özellikle küçük yaşlarda ayrılan kardeşlerin, birbirlerini yeterince tanıyamama riski taşıdığını ve ilişkilerinin yüzeysel kalabileceğini ekledi.
Bu olumsuz sonucu önlemek için ebeveynlerin bilinçli ve planlı bir çaba göstermesi gerektiği vurgulanıyor. Tunçel, düzenli görüşmeler, ortak etkinlikler, birlikte tatil planları ve mümkünse rutin bir iletişim programı oluşturulmasını tavsiye etti. Günümüzde dijital iletişim araçlarının bu bağı sürdürmek için etkin şekilde kullanılabileceğini, ancak önemli olanın sadece temas sıklığı değil, temasın niteliği ve çocukların birlikte kaliteli zaman geçirebilmesi olduğunu belirtti. Ayrıca, ebeveynlerin kardeş ilişkisini destekleyici bir dil kullanması ve taraf tutmaktan kesinlikle kaçınmasının kritik rol oynadığını sözlerine ekledi.
Bireysel Farklılıklar ve Kritik Öneriler
Kardeş ayrılığının etkisinin çocuğun yaşına ve bireysel özelliklerine göre değişkenlik gösterdiği ifade ediliyor. Tunçel, küçük çocukların ayrılığı daha somut bir kayıp olarak deneyimlerken, ergenlerin bu süreci öfke, suçluluk veya sadakat çatışması gibi daha karmaşık duygularla yaşayabildiğini açıkladı. Erken çocukluk döneminde yaşanan ayrılıkların, bağlanma üzerinde daha derin ve kalıcı etkiler bırakma potansiyeli taşıdığı özellikle not ediliyor.
Cinsiyetin tek başına belirleyici olmadığı, ancak toplumsal roller nedeniyle bazı çocukların duygularını ifade etmekte daha fazla zorlanabildiği veya duygularını içlerine atabildiği belirtiliyor. Daha hassas, içe dönük veya kaygıya yatkın mizaca sahip çocukların ayrılıktan daha fazla etkilenebileceği, daha esnek ve sosyal çocukların ise destekleyici bir çevreyle daha kolay uyum sağlayabileceği ifade ediliyor.
Sonuç olarak, her çocuğun bu süreci farklı şekilde deneyimlediği kabul edilse de, genel olarak kardeşlerin ayrılmasının çocuğun duygusal güvenliği üzerinde önemli bir risk faktörü oluşturduğu konusunda uzmanlar hemfikir. Bu nedenle, mümkün olan her durumda kardeşlerin birlikte kalmasının teşvik edilmesi, bu mümkün değilse bile aralarındaki bağın aktif ve bilinçli bir şekilde desteklenmesinin çocuğun ruh sağlığı için büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı