Dünya genelinde her yıl ortalama 30 bin kişiye bulaşan hantavirüs, özellikle kemirgenlerin bulunduğu riskli alanlarda toz solunmasıyla yayılıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, virüsün bulaş yolları ve korunma yöntemleri hakkında çarpıcı uyarılarda bulundu. Enfeksiyonun ölüm oranı yüzde 1’in altında olsa da, bazı türlerde daha ağır seyrettiği belirtiliyor.
Hantavirüs nasıl bulaşıyor?
Hantavirüsün temel bulaş yolu, kemirgenlerin idrar ve salgılarıyla kirlenmiş tozların solunması olarak açıklanıyor. Dr. Mamçu, bu virüsün ayrıca kemirgen idrarıyla kirlenmiş gıdaların tüketilmesi, kemirgen ısırıkları veya çıkarılarının ciltteki açık yaralara temas etmesiyle de bulaşabileceğini ifade etti. İnsandan insana bulaşma ise yalnızca Andes Hantavirüsünde görülüyor. Kuluçka dönemi 2-4 hafta süren virüs, başlangıçta ateş, baş ağrısı, şiddetli kas ağrıları, iştahsızlık, bulantı-kusma, ışığa hassasiyet ve bulanık görme gibi belirtilerle kendini gösteriyor.
Hastalığın seyri ve risk faktörleri
Hantavirüs, insanlarda iki farklı klinik tabloya yol açıyor: Renal Sendromla Seyreden Kanamalı Ateş (RSHA) ve Kardiyopulmoner Sendrom (HKPS). Türkiye’de şu ana kadar RSHA tablosu gözlemlenirken, Kuzey Amerika’da Sin Nombre, Güney Amerika’da ise insandan insana bulaşabilen Andes Hantavirüsü daha ölümcül seyrediyor. Dr. Mamçu, Avrupa’da Puumala ve Dobrava-Belgrad virüslerinin, Asya’da ise Hantaan virüsünün daha çok böbrek tutulumuyla seyrettiğini belirtti. Hastalığın yayılımında iklim faktörleri, kemirgen popülasyon dinamikleri ve insan davranışları önemli rol oynuyor.
“Yıllık vaka sayıları ve etkilenen bölgeler, iklim ve sosyal gelişmelere bağlı olarak değişiyor. Farelerin yoğun olduğu havasız ortamlarda enfekte hayvanların salgılarına temas veya viral partiküllerin solunması başlıca bulaş yoludur.”
Erken teşhis ve korunma yöntemleri
Dr. Mamçu, şüpheli vakalarda gözlerde kızarma, döküntü, sırt ve bel ağrısı, tansiyon düşüklüğü ve bilinç değişikliği durumunda sağlık kurumuna başvurulması gerektiğini vurguluyor. Laboratuvar testleri ve PCR ile kolayca tanı konulabiliyor. Ancak hantavirüse karşı henüz etkili bir ilaç veya aşı bulunmuyor; hastalara sadece destek tedavisi uygulanıyor. Korunmanın temel yolu ise kemirgenlerle teması önlemek. Dr. Mamçu, riskli alanlarda (çatı katı, bodrum, kiler, odunluk, ahır) temizlik öncesi yarım saat havalandırma yapılmasını, toz kaldıracak süpürme gibi işlemlerden kaçınılmasını öneriyor.
Ne anlama geliyor?
Hantavirüs, dünya genelinde yaygın olmasına rağmen farkındalığın düşük olduğu bir hastalık. Özellikle kırsal alanlarda yaşayanlar veya kemirgenlerle teması olan kişiler için ciddi bir risk oluşturuyor. Uzmanlar, alınacak basit önlemlerle (maske takma, ıslatma, çamaşır suyu ile silme, el temizliği) bulaş riskinin büyük ölçüde azaltılabileceğini belirtiyor. Ayrıca tuvaletlerde tek yönlü kapak kullanımı gibi yapısal önlemler de lağım farelerinin evlere girmesini engelleyebilir.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı