İzmir Körfezi’nde son günlerde İnciraltı ve Bostanlı kıyılarında yoğun şekilde görülen deniz marulları, yetkilileri harekete geçirdi. İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri sahada temizlik çalışmalarını sürdürürken, bilim insanları sorunun asıl kaynağının kıyı şeridinde değil, Gediz Havzası‘nda aranması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlara göre, Körfez’e taşınan kirliliğin büyük bölümü Gediz Nehri ve yan kollarından geliyor.
Gediz Nehri’nden Körfez’e Kirlilik Yükü
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi emekli öğretim üyesi ve İzmir Büyükşehir Belediyesi Kırsal Kalkınma Danışmanı Prof. Dr. Yusuf Kurucu, Gediz Nehri’nin Murat Dağı‘ndan doğarak Kütahya, Uşak, Manisa ve İzmir‘den geçip Ege Denizi’ne ulaştığını hatırlattı. Bu süreçte nehre karışan tarımsal, endüstriyel ve evsel atıkların Körfez’i ciddi şekilde kirlettiğini belirten Kurucu, “Gediz’in suyu çok kirli; Körfez’i de kirletiyor, sulama yapılan topraklarda çoraklaşmaya neden oluyor” dedi. Ayrıca, 1886 yılında yapılan müdahaleyle nehrin akışının değiştirildiğini ancak eski yatağın hâlen aktif olduğunu ve Ağıldere hattı üzerinden iç Körfez’i beslemeye devam ettiğini ifade etti.
İZSU ve Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) her ay Gediz Nehri’nden örnekler alarak kirlilik raporları hazırlıyor. Prof. Dr. Kurucu, Emiralem Boğazı‘ndan sonra kirlilik yükünün arttığını ve nehrin Körfez’e ulaştığında yoğun kirlilik taşıdığını söyledi. “Kirliliğin parametrelerine baktığımızda tarımsal kaynaklı kirlilik var, sanayi kaynaklı kirlilik var, evsel atıklardan kaynaklanan kirlilik var” diyen Kurucu, bu durumun “çarpan etkisi” yarattığını ve herkesin üzerine düşeni yapması gerektiğini vurguladı.
Deniz Marulu: Yüzeysel Bir Sorun Değil
İZSU-İZDENİZ İzmir Körfez Ekoloji Danışma Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ergün Taşkın, deniz marulu oluşumunun sadece kıyıda görülen yüzeysel bir mesele olmadığına dikkat çekti. Taşkın, “Gediz Nehri başta olmak üzere Ağıl Deresi ile diğer dereler ve kanallar, Körfez’e en önemli besin ve kirlilik girdilerini taşımaktadır” diyerek, bu yollarla taşınan tarımsal, evsel ve endüstriyel yüklerin ötrofikasyonu artırdığını ve deniz marulu çoğalmasını tetiklediğini belirtti.
Saha çalışmalarında Mavişehir-Foça arasında 4 milyon metrekareyi aşan bir alanın deniz marulu ile kaplandığı tespit edildi. Bu durum, kirliliğin boyutunu gözler önüne seriyor. Prof. Dr. Taşkın, deniz marullarının çürüme sürecinde oksijensizlik (hipoksi) oluştuğunu ve bunun deniz canlıları için ciddi risk oluşturduğunu ifade etti. “Balıklar ve diğer canlılar ortamı terk edebilir ya da ölebilir” diyen Taşkın, çürüme sırasında kötü kokunun da kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Kalıcı Çözüm Gediz Havzası’nda
İzmir Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin kıyılarda yürüttüğü toplama çalışmalarının geçici bir çözüm olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, “Kıyılarda toplanması faydalı ancak geçici bir çözümdür. Bu uygulama çürümeyi ve kokuyu azaltır, fakat sorunun kaynağını ortadan kaldırmaz” dedi. Taşkın, sorunun çözümü için en kritik başlığın Gediz Havzası olduğunu vurgulayarak, “Gediz temizlenmeden kalıcı çözüm bulmak mümkün değildir. Şehirsel, endüstriyel, tarımsal, liman gibi Gediz Havzası’ndan gelen kirlilik de kontrol altına alınmadan bu tür aşırı alg çoğalmalarının önüne geçilemez” diye konuştu.
Öte yandan, İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı ile İZDENİZ ekipleri koordinasyonunda yürütülen temizlik çalışmaları kapsamında, kıyılarda biriken deniz marulları düzenli olarak toplanıyor. Bu sayede hem çevresel etkiler hem de koku oluşumu azaltılmaya çalışılıyor. Ancak uzmanlar, asıl mücadelenin Gediz Havzası’nda verilmesi gerektiğinde ısrar ediyor. Gelecek dönemde, havzadaki kirlilik kaynaklarının kontrol altına alınması ve su kalitesinin iyileştirilmesi için kapsamlı bir eylem planının hayata geçirilmesi bekleniyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı