Her yıl milyonlarca öğrenciyi etkisi altına alan sınav kaygısı, doğru yönetilmediğinde hem akademik başarıyı hem de günlük yaşamı ciddi şekilde tehdit edebiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, bu yaygın sorunun nedenlerini, belirtilerini ve etkili başa çıkma yöntemlerini detaylı bir şekilde anlattı.
Mükemmeliyetçilik ve Aile Baskısı Kaygıyı Tetikliyor
Dr. Luş, sınav kaygısının temelinde genellikle gerçekçi olmayan tehdit algısının yattığını belirtiyor. Gündelik korkulardan farklı olarak bu kaygı, kişinin sınavı olduğundan çok daha büyük görmesi ve kendini yetersiz hissetmesiyle ortaya çıkıyor. Özellikle mükemmeliyetçi kişilik yapısı, aileden gelen yoğun baskı ve ulaşılması güç hedefler, kaygı seviyesini hızla yükselten faktörler arasında sayılıyor.
Uzman isim, sınav kaygısının aslında belirli bir düzeye kadar faydalı olabileceğini ve performansı artırabileceğini vurguluyor. Ancak bu durumun kontrol edilemez hale gelmesi, öğrencinin ders çalışma sürecini, deneme sınavlarındaki başarısını ve hatta günlük yaşamını olumsuz etkilemeye başladığında artık bir sorun olarak ele alınması gerektiğini ifade ediyor.
Kaygının Soruna Dönüştüğünü Gösteren İşaretler
Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, kaygının bir problem haline geldiğini gösteren kritik belirtileri şöyle sıralıyor:
- Sınav sırasında aşırı heyecan nedeniyle bilinen soruların yanlış yapılması
- Yoğun fiziksel belirtiler (çarpıntı, terleme, titreme gibi) ortaya çıkması
- Uyku ve iştah düzeninin bozulması
- Günlük yaşamda karamsar bir ruh haline bürünme
- Sınavla ilgili olumsuz düşüncelerin belirgin şekilde artması
Bu belirtilerin varlığı halinde, kaygının artık çözülmesi gereken bir probleme dönüştüğünü belirten Dr. Luş, mutlaka bir uzmandan profesyonel destek alınması gerektiğinin altını çiziyor.
Kaygıyı Yönetmek İçin Pratik Öneriler
Sınav kaygısıyla mücadelede en etkili yöntemlerden birinin fiziksel aktivite olduğunu söyleyen Dr. Luş, özellikle hazırlık döneminde düzenli egzersiz yapmanın kaygıyı azaltmada önemli rol oynadığını ifade ediyor. Ayrıca hedeflerin yeniden gözden geçirilerek daha gerçekçi hale getirilmesi, gereksiz kaygı yaratan ortamlardan ve stres kaynaklarından uzak durulması da öneriler arasında.
Uzman isim, sürekli kaygılı kişilerle veya aileyle sınav hakkında yapılan konuşmaların stres düzeyini artırabileceğine dikkat çekiyor. Bunun yerine uyku ve beslenme düzenine özen göstermek, keyif veren aktivitelere zaman ayırmak duygu durumunu dengelemeye yardımcı oluyor. Sınavdan bir gün önce yoğun ders çalışmak yerine dinlenmek ve farklı konulara yönelmek de zihinsel rahatlama sağlıyor.
Sınav Anında Kaygıyı Düşürmenin Yolları
Sınav sırasında kaygının yükseldiği fark edildiğinde kısa bir duraklama yapmak ve önceden öğrenilmiş nefes egzersizlerini uygulamak büyük fayda sağlıyor. Dr. Luş, bu nedenle nefes egzersizlerinin sınav öncesinde düzenli olarak çalışılmasının önemini vurguluyor. Ayrıca kahve, enerji içeceği gibi kafeinli ürünlerden uzak durmak da kaygıyı tetiklememek için alınabilecek basit ama etkili bir önlem olarak öne çıkıyor.
Uzmanın verdiği bu tavsiyeler, sınav kaygısıyla baş etmek isteyen öğrenciler ve aileleri için yol gösterici nitelikte. Unutulmamalıdır ki, kaygı doğru yönetildiğinde başarıya giden yolda bir engel değil, aksine motive edici bir güç haline gelebilir.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı