Türkiye’nin sağlık teknolojileri alanında tarihi bir adım atıldı. 5G destekli uzaktan robotik cerrahi uygulaması ilk kez ülkemizde başarıyla hayata geçirildi. Bu gelişme, cerrahların artık şehirler, ülkeler ve hatta kıtalar arası mesafelerdeki hastaları ameliyat edebilmesinin önünü açıyor. Yüksek hız ve milisaniyeden daha kısa gecikme süreleri sunan 5G teknolojisi, uzaktan gerçekleştirilen operasyonların güvenilirliğini kritik seviyeye taşıyor.
İki Merkez Arasında Tarihi Bağlantı
Telecerrahi olarak adlandırılan bu yenilikçi yöntem, deneysel ve eğitim amaçlı olarak Acıbadem Üniversitesi ile Acıbadem Maslak Hastanesi arasında eş zamanlı bağlantı kurularak test edildi. Ataşehir’deki CASE – İleri Düzey Medikal Simülasyon ve Eğitim Merkezi’nde konumlanan robotik cerrahi cihazı ile Sarıyer’deki hastanenin ameliyathanesindeki robotik sistem anlık olarak senkronize çalıştı. Bir denek hayvanı üzerinde gerçekleştirilen prostat ameliyatı, iki farklı lokasyondan kesintisiz veri aktarımı sayesinde tamamlandı.
Operasyonun konsol başında Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Rıza Kural yer aldı. Hekimin yaptığı her hareket, gelişmiş robotik sistemler aracılığıyla anında diğer merkezdeki robotun kollarına aktarıldı ve yüksek hassasiyetle işlem gerçekleştirildi. Bu başarılı deneme, Türkiye’de uzaktan cerrahinin pratikte uygulanabilirliğini kanıtlamış oldu.
NASA’dan Günümüze Uzanan Teknolojik Yolculuk
Prof. Dr. Ali Rıza Kural, uzaktan ameliyat teknolojisinin kökenlerinin yaklaşık 35-40 yıl öncesine, NASA’nın askeri projelerine dayandığını belirtiyor. Kural, “Bugün geldiğimiz noktada, özellikle sinyallerdeki iletişimin çok hızlı olması, 5G ve fiber optik teknolojilerin gelişmesi sayesinde canlı ameliyatların uzaktan yapılması mümkün hale geldi” açıklamasını yapıyor.
Telecerrahinin en önemli kilometre taşlarından birinin, 2001 yılında Fransız Cerrah Jacques Marescaux’un New York’tan Paris’teki bir hastaya robotik sistemle safra kesesi ameliyatı yapması olduğunu vurgulayan Kural, bu operasyonun tıp tarihinde ‘Lindbergh Operasyonu’ olarak anıldığını hatırlatıyor. O dönemde internet hızı ve gecikme sorunları yaşanırken, günümüzde milisaniyeler düzeyindeki gecikmelerle cerrahın hareketleri neredeyse anında aktarılabiliyor.
Güvenlik ve Kalite Vurgusu
Uzaktan cerrahide en kritik konuların başında güvenlik ve kalite standartlarının korunması geliyor. Prof. Dr. Kural, kullanılan robotların oldukça gelişmiş donanıma sahip olduğunu ve standart operasyonlarla aynı kaliteyi sunabildiklerini ifade ediyor. Ancak, hastanın bulunduğu merkezde deneyimli bir cerrahın destek için hazır bulunmasının büyük önem taşıdığının altını çiziyor. “Gerekli altyapı sağlandığında hiçbir sorun yaşanmaz” diyen Kural, bu teknolojinin güvenilirliğine olan inancını paylaşıyor.
Hasta ve Hekim İçin Üç Büyük Avantaj
Acıbadem Üniversitesi CASE Merkezi Direktörü Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy, telecerrahinin sağladığı avantajları üç ana başlıkta özetliyor:
- Hasta erişimi: Hastalar dünyanın neresinde olursa olsun istedikleri uzman cerraha ulaşabiliyor.
- Telementoring (uzaktan rehberlik): Bir cerrah, başka bir cerraha uzaktan destek vererek operasyonu yönlendirebiliyor.
- Eğitim: Hocalar, bulundukları yerden ayrılmadan cerrahlara uzaktan eğitim verebiliyor.
Doç. Dr. Aksoy, son birkaç yıldır dünyada bu teknolojinin daha fazla gündeme geldiğini belirterek, “Bu teknoloji artık günlük hayatımıza girmeye başladı” diyor. Acıbadem’de gerçekleştirilen örnek uygulamada herhangi bir aksama yaşanmamasını olumlu bir işaret olarak değerlendiren Aksoy, hem eğitim hem de hasta bazında bu teknolojiyi çok yakında aktif olarak kullanmaya başlayacaklarını müjdeliyor.
Cerrahi Evrimde Son Nokta
Microport Başkan Yardımcısı Dr. Altuğ Ergin, telecerrahi çözümlerini “cerrahi tedavilerin evrimindeki son nokta” olarak tanımlıyor. Yüzyıllar boyunca açık cerrahinin tek yöntem olduğunu, ardından laparoskopik, minimal invazif ve robotik cerrahinin geliştiğini hatırlatan Ergin, bugün bir cerrahın dünyanın herhangi bir yerinden başka bir hastayı ameliyat edebilmesini sağlayan sistemlere ulaşıldığını vurguluyor.
Bu sistemler sayesinde cerrahların uzaktan ameliyatlara bağlanarak kritik anlarda yönlendirme yapabildiğini ve gerektiğinde kontrolü devralabildiğini belirten Ergin, bu gelişmenin cerrahi başarıyı küresel ölçekte artıran bir dönüm noktası olduğunu ifade ediyor. Türkiye’de gerçekleştirilen bu ilk uygulama, ülkemizin sağlık teknolojileri alanında dünya ile aynı kulvarda yarıştığının somut bir göstergesi olarak kayıtlara geçti.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı