Yapay zeka (YZ) araçlarının günlük hayatta giderek daha fazla kullanılması, bireylerin iletişim becerilerini derinden etkiliyor. Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölüm Başkanı Doç. Dr. Özge Uğurlu, YZ ile kurulan iletişimin sosyal beceriler, empati kapasitesi ve dikkat süreçleri üzerindeki etkilerine dair çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
İletişimde Kontrol Artarken Sabır ve Müzakere Zayıflıyor
Doç. Dr. Uğurlu, YZ’nin iletişim pratiklerini hız, erişilebilirlik ve ilişkisellik açısından dönüştürdüğünü belirterek, bu dönüşümün karşılıklılık, belirsizlik ve duygusal etkileşim gibi temel unsurları yeniden tanımladığını ifade etti. YZ ile iletişim kuran bireylerin genellikle kendilerine uyumlanan, çelişmeyen ve anında yanıt üreten bir muhatapla karşılaştığını vurgulayan Uğurlu, “Bu durum, bireyin kontrol duygusunu artırırken, gerçek insan ilişkilerinin kaçınılmaz parçası olan bekleme, uyum sağlama, sabretme ve müzakere etme becerilerini zayıflatabilir” dedi.
YZ araçlarının yoğun kullanımı, dinleme becerilerini de dönüştürüyor. Uğurlu, etkili iletişimin sadece kendini ifade etmeyi değil, aynı zamanda aktif dinlemeyi gerektirdiğine dikkat çekti. YZ ile iletişimde bireyin dinleyen değil, talep eden ve cevap bekleyen konumuna geçtiğini belirten Uğurlu, “Sürekli hızlı geri bildirim almaya alışan bireyler, gerçek iletişim ortamlarında karşısındaki kişinin kendini ifade etme sürecine sabır göstermekte zorlanabilir. Bu durum, iletişimin derinliğini azaltan, kesintili ve yüzeysel etkileşim biçimlerini yaygınlaştırabilir” şeklinde konuştu.
Hızlı Geri Bildirim Dikkat Süresini Kısaltıyor
Anında yanıt veren YZ sistemlerinin dikkat ve odaklanma süreçlerini yeniden şekillendirdiğini kaydeden Uğurlu, “Hızlı geri bildirim döngüleri, bireyleri kısa süreli dikkat kalıplarına alıştırmakta; düşünme, anlamlandırma ve karşılık üretme gibi bilişsel süreçleri zayıflatabilmektedir. İletişim, giderek hızlanan ancak aynı ölçüde yüzeyselleşen bir pratik haline gelme riski taşımaktadır. Oysa etkili iletişim, sadece hızlı yanıt üretmeyi değil, anlamı derinlemesine kurmayı da gerektirir” ifadelerini kullandı.
Empati ve duygusal ifade açısından YZ ile iletişimin paradoksal bir yapı sergilediğini anlatan Uğurlu, bir yandan bireylere yargılanmadıkları bir alan sunarken, diğer yandan duygusal karşılıklılığı zayıflattığını belirtti. “YZ empatiyi simüle edebilir ancak empati karşılıklı deneyim ve bağ kurma süreçlerini içerir. Bu nedenle YZ ile iletişim, empatik kapasitenin gelişimini desteklemekten ziyade sınırlama riski taşır” dedi.
Konforlu İletişim Sosyal Dayanıklılığı Azaltabilir
YZ kullanımının en önemli risklerinden birinin, düşük riskli ve yüksek kontrol içeren konforlu iletişim ortamlarına alışmak olduğunu dile getiren Uğurlu, “Gerçek hayatta iletişim, yanlış anlaşılmalar, duygusal gerilimler ve çatışmalar üzerinden öğrenilen bir süreçtir. Bu deneyimlerden uzaklaşmak, bireylerin iletişimsel dayanıklılığını zayıflatabilir ve sosyal etkileşimlerden kaçınma eğilimini artırabilir” uyarısında bulundu.
Uğurlu, YZ’nin tamamlayıcı bir araç olarak kullanılması gerektiğini vurgulayarak, “YZ, bilgiye erişim ve üretkenlik açısından etik sınırlar içinde önemli bir destek sunuyor. Ancak insan ilişkilerinin yerini alan bir alternatif olarak değil, tamamlayıcı olarak değerlendirilmelidir. İletişim becerilerinin sürdürülebilmesi için bireylerin yüz yüze etkileşim, aktif dinleme, empati kurma ve sabır geliştirme gibi pratikleri gündelik yaşamda tecrübe etmeleri gerekiyor. İletişimin insani boyutunun korunması, bu teknolojinin nasıl ve ne ölçüde kullanıldığıyla doğrudan ilişkilidir” dedi.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı