12 Nisan Uluslararası Sokak Çocukları Günü’nde açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Abdullah Karatay, sokakta yaşayan çocuklara dair mevcut verilerin gerçeği tam olarak yansıtmadığını belirterek, sorunun kökeninde yoksulluk ve yapısal eşitsizliklerin yattığını vurguladı. Karatay, bu çocukların genellikle “görünmeyen grup” olarak kaldığını ifade ederken, çözümün bireysel yardımlardan değil, kapsamlı kamusal politikalardan geçtiğinin altını çizdi.
Veriler Gerçeği Tam Olarak Yansıtmıyor
Üsküdar Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Abdullah Karatay, sokak çocuklarına ilişkin istatistiklerin güvenilir olmadığını açıkladı. Karatay, bu alanda uluslararası veya ulusal düzeyde özel bir örgütlenme bulunmadığı için sayıların proje bazlı ve belirli bölgelerle sınırlı kaldığını belirtti. Kamuoyundaki ilginin dönemsel olarak değişmesinin de algıyı ve verileri etkilediğini söyleyen akademisyen, bu olgunun erken sanayileşme döneminden beri var olduğunu, ancak refah toplumlarında azalırken, yoksul ülkelerde daha sık görüldüğünü kaydetti.
Karatay, sokakta yaşayan çocukların toplumun değer sıralamasında ön planda olmadığını, daha çok “öteki” ve korku nesnesi olarak algılandığını ifade etti. Sorunun toplumsal boyutları yerine, çocukların bireysel özelliklerinin ve sokaktaki görünürlüklerinin daha fazla ilgi çektiğini belirten profesör, “Görünmeyen grup” olarak tanımlanan bu çocukların sokakta kalma nedenleri, aile hikayeleri ve yoksulluk döngüsünün genellikle göz ardı edildiğini söyledi.
Yoksulluk Temel Belirleyici Faktör
Prof. Dr. Karatay, çocukların ailelerinden koparak sokakta yaşamaya başlamasının çoklu nedenlere dayandığını ve anlık bir karar olmadığını vurguladı. Bu nedenler arasında en temel etkenin yoksulluk olduğunu belirten akademisyen, yoksulluğun sağlık, eğitim, suç ve evsizlik gibi birden fazla faktörü aynı anda etkilediğini, zaman içinde kalıcı hale geldiğini ifade etti. Karatay, sokakta yaşayan çocuklar olgusunu sadece bireylerin veya ailelerin özelliklerine bakarak açıklamanın yanıltıcı olacağını, sorunun düşük sosyo-ekonomik statü ile doğrudan bağlantılı olduğunu kaydetti.
Bu çocukların her türlü korumadan uzak olduğuna dikkat çeken Karatay, sokakta yaşamanın cinsel istismar, şiddet, zorla çalıştırma, yasadışı işlere bulaştırılma ve madde kullanımı gibi ciddi riskleri beraberinde getirdiğini belirtti. Çocukların yetişkin statüsünde olmadığını, dolayısıyla tam sorumluluğa sahip olmadıklarını ifade eden profesör, gelişim dönemlerinde korunmaya ihtiyaç duyduklarını ve bu nedenle sistemin belli oranlarda sorumluluğu bulunduğunu vurguladı.
Bireysel Yardımlar Yetersiz Kalıyor
Toplumun en büyük yanılgısının, sokak çocukları sorununu sadece çocuklar ve aileleriyle sınırlı görmek olduğunu belirten Prof. Dr. Karatay, sorunun arkasındaki yapısal mekanizmaların göz ardı edildiğini söyledi. Karatay, “Bir ‘sosyal sorun olarak’ sokak çocukları sorununun ne nedeni ne de çözümü bizim sokakta onlara yardım etmemiz değildir” ifadesini kullanarak, bireysel yardımların tamamen vicdani bir durum olduğunu, ancak sorunu derinleştirecek veya yapısal durumu belirleyecek kadar etkili olmadığını kaydetti.
Yardım etmek isteyenlerin kendileri için risk yaratmadan bunu yapabileceğini belirten akademisyen, sokaktaki birkaç çocuğa yapılan yardımların sorunu çözmeyeceğini vurguladı. Karatay, “Bu sorunu biz hayırsever bireyler ne yarattık ne de çözebiliriz” diyerek, asıl çözüm yolunun kamuoyu oluşturma, kamu üzerinde baskı unsuru olma ve kamuyu sorumluluğuna çağırma olduğunu ifade etti.
Kapsamlı Kamusal Politikalar Şart
Prof. Dr. Abdullah Karatay, sokak çocukları sorununun ancak kapsamlı ve kamusal politikalarla çözülebileceğinin altını çizdi. Sorunun bireysel düzeyde ele alınmasının yetersiz kalacağını belirten akademisyen, yapısal eşitsizliklerin ve yoksulluğun temel neden olarak görülmesi gerektiğini vurguladı. Karatay, toplumun bu çocukları anlamak yerine suçlama eğiliminde olduğunu, oysa onların mağdur statüsünün göz önünde bulundurulması gerektiğini söyledi.
Bu gelişmelerin ardından, sokak çocukları sorununun sadece bir insani yardım meselesi olarak değil, aynı zamanda sosyal politika ve eşitlik konusu olarak ele alınması gerektiği bir kez daha ortaya çıktı. Prof. Dr. Karatay’ın açıklamaları, sorunun çözümünde bireysel çabaların ötesinde, devlet ve toplum düzeyinde kapsamlı adımlar atılması gerektiğini gösteriyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı