Sanatın insan bilincinin bir taşma biçimi olduğu fikri, Doç. Dr. Oğuz Haşlakoğlu ve usta oyuncu Uğur Polat‘ın birlikte yürüttüğü altı bölümlük düşünce programıyla yeniden sorgulanıyor. Zeytinburnu Kültür Sanat ev sahipliğinde gerçekleşen ‘Bir Serebral Taşma Olarak Sanat’ başlıklı söyleşi dizisi, sezon boyunca katılımcıları sanatın felsefi, bilimsel ve teknolojik boyutlarıyla buluşturdu. 4 Mayıs Pazartesi akşamı saat 19.30’da yapılan son oturumda ise ‘Sanat ve Yapay Zeka’ konusu masaya yatırıldı.
Programın İçeriği ve ‘Mimetik Bilinç’ Kavramı
Uğur Polat’ın sunumuyla ilerleyen söyleşi dizisinde Haşlakoğlu, ‘mimetik bilinç’ kavramı etrafında sanatın felsefe, bilim, tasarım ve yapay zekâyla olan karmaşık ilişkisini irdeledi. Program, ‘Sanat öğretilebilir mi?’ ve ‘Makine düşünebilir mi?’ gibi çağdaş soruların peşine düşerek katılımcılara derinlikli bir bakış açısı sundu. Haşlakoğlu, sanatın salt bir üretim eyleminden ibaret olmadığını, aksine insan bilincinin doğal bir taşma biçimi olduğunu vurguladı.
Son söyleşide Haşlakoğlu, sanatsal bilginin algılanışındaki tarihsel dönüşüme dikkat çekti:
‘Sanatsal bilgi, bir teknik maharet ya da ustalık olmaktan çıktı. Kolektif bir görsel verinin ya da bu verilerin toplamında oluşan bir kültürün istatistiksel modeline dönüştü. Bu oldukça ilginç. Sanatçı devasa bir veri bulutunun içinde anlam haritaları çizen sayısal bir haritacı haline geldi. Sahne değişti, fiil değişti, fiille birlikte insana atfettiğimiz faillik sıfatı da değişti.’
Yapay Zeka ve Taklidin Taklidi
Haşlakoğlu, yapay zekanın sanatla ilişkisine dair çarpıcı tespitlerde bulundu. Ona göre yapay zeka için yazma ile çizme, sözcük ile imge arasında hiçbir fark bulunmuyor. Oysa insan için bu dünyanın ta kendisi. Bu durumda yapay zeka, verili olanın algoritmaya bağlı optimizasyonuyla aslında taklidin taklidini üretmiş oluyor. Haşlakoğlu, bu durumu Platon’un taklit kuramına atıfla açıkladı: ‘Tam olarak Platon’un dediği gibi.’
Söyleşinin Anlamı ve Gelecek Perspektifi
Program, sanatın yapay zeka çağındaki konumunu sorgularken, insanın yaratıcı failliğinin değişen doğasına ışık tuttu. Haşlakoğlu’nun vurguladığı gibi, sanatçı artık devasa bir veri bulutunun içinde anlam haritaları çizen sayısal bir haritacı haline geldi. Bu dönüşüm, sanatın tanımını ve insanın bu süreçteki rolünü yeniden düşünmeyi zorunlu kılıyor. Söyleşi dizisi, katılımcılara bu yeni paradigmayı anlama fırsatı sunarken, önümüzdeki dönemde benzer etkinliklerle sanat ve teknoloji ilişkisinin daha da derinlemesine tartışılacağının sinyalini veriyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı