Her yıl milyonlarca insanı etkileyen inme, aslında çoğu zaman önceden sinyal veriyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Dalı’ndan Dr. Öğretim Üyesi ve Nöroloji Uzmanı Meltem Can İke, bu sinyalleri tanımanın hayat kurtardığını vurguluyor. 10 Mayıs Dünya İnme Önleme ve Farkındalık Günü kapsamında yaptığı açıklamada, inmenin bir kader olmadığını, önlenebilir ve tedavi edilebilir olduğunu belirtti. Peki, bu sessiz düşmanı nasıl yenebiliriz?
Yüz, Kol, Konuşma: Üç Adımda Hayat Kurtarma
Dr. Meltem Can İke, inme belirtilerini tanımak için basit bir test öneriyor: Yüz, Kol, Konuşma testi. Kişiden gülümsemesini isteyin; yüzün bir tarafında kayma veya sarkma var mı? Ardından her iki kolunu havaya kaldırmasını isteyin; bir kol aşağıya düşüyor mu? Son olarak, basit bir cümleyi tekrarlatın (örneğin ‘Bugün hava çok güzel’); kelimeler peltekleşiyor veya konuşma tuhaflaşıyor mu? Bu belirtilerden biri bile varsa, vakit kaybetmeden 112 Acil Servis aranmalı. ‘Biraz uyusun geçer’ ya da ‘tansiyonu çıkmıştır’ gibi düşüncelerle zaman kaybetmek, beyin hücrelerinin hızla ölmesine neden olabilir.
İnme Nedir? Beyinde Neler Oluyor?
İnme, halk arasında felç olarak bilinir ve en basit tanımıyla beynin bir bölgesine giden kan akışının kesilmesidir. Dr. Meltem Can İke, bu durumu bir sulama sistemine benzetiyor: ‘Eğer boru tıkanırsa (iskemik inme) veya boru patlarsa (hemorajik inme), bahçedeki bitkiler (beyin hücreleri) susuz kalır ve hızla kurumaya başlar.’ Beyin hücreleri öldüğünde, o bölgenin yönettiği konuşma, hareket veya hafıza gibi fonksiyonlar da durur. Bu nedenle erken müdahale kritik önem taşır.
Risk Faktörleri: Değiştirebileceklerimiz ve Değiştiremeyeceklerimiz
Bazı risk faktörleri yaş, cinsiyet ve aile geçmişi gibi değiştirilemez olsa da, asıl suçluları kontrol etmek bizim elimizde. Dr. Meltem Can İke, inmenin başlıca risk faktörlerini şöyle sıralıyor:
- Yüksek Tansiyon: İnmenin bir numaralı dostu, baş düşmanınız.
- Şeker Hastalığı: Damarların yapısını bozarak pıhtı oluşumuna zemin hazırlar.
- Kalp Ritim Bozuklukları: Kalpte oluşan bir pıhtının beyne fırlatılmasına neden olabilir.
- Kötü Alışkanlıklar: Sigara, aşırı alkol ve hareketsiz yaşam, beyin damarlarını hızla yaşlandırır.
İnme Yüzde 80 Önlenebilir!
Dr. Meltem Can İke, inmenin yüzde 80 oranında önlenebileceğini belirtiyor. Yaşam tarzında yapılacak küçük değişiklikler büyük fark yaratabilir: Günde 30 dakikalık tempolu yürüyüş, damarları genç tutar. Akdeniz mutfağı (zeytinyağı, sebze, balık) tercih edilmeli, tuz tüketimi azaltılmalıdır. Bu basit adımlar, tansiyonu dengede tutmanın en kısa yolu.
Zaman Beyindir: Erken Müdahale Hayat Kurtarır
İnme geçiren bir hastada her dakika yaklaşık 1,9 milyon beyin hücresi ölüyor. Nörolojideki motto ‘Zaman beyindir’ bu yüzden çok önemli. Hastaneye ilk 4,5 saat içinde ulaşılırsa, damar açıcı ilaçlar veya trombektomi gibi yöntemlerle pıhtı çekilip alınabiliyor. Erken müdahale edilen hastaların birçoğu, hiçbir hasar kalmadan normal hayatına dönebiliyor.
İkinci İnme Riskini Azaltmak Mümkün
İnme geçirmiş olmak, damar sisteminde bir zafiyet olduğunu gösterir. Ancak Dr. Meltem Can İke, doktorun verdiği kan sulandırıcı ilaçların düzenli kullanılması ve risk faktörlerinin kontrol altına alınmasıyla ikinci bir inme riskinin çok düşük seviyelere çekilebileceğini vurguluyor. ‘İnme geliyorum der. Belirtileri öğrenin, sevdiklerinize anlatın ve unutmayın; inme karşısında en güçlü silahınız bilgi ve hızdır.’
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı