Türkiye, yıllık 14,8 milyon adet akıllı telefon üretim kapasitesiyle bölgesel bir üretim üssü olarak öne çıkarken, 2025 yılında IMEI kaydı yapılan 11,7 milyon cihazın yalnızca 5,27 milyonu yerli üretimden oluştu. Bu durum, sektörün kapasite kullanım oranının yalnızca yüzde 35,7 seviyesinde kalmasına yol açtı.
Potansiyel Var, Destek Şart
Son yıllarda birçok küresel markanın Türkiye’de üretim yatırımı yapması, ülkenin altyapısına duyulan güveni gösteriyor. Ancak General Mobile İcra Kurulu Başkan Yardımcısı İlkay Cihaner, mevcut potansiyelin tam olarak değerlendirilemediğini belirtiyor. Cihaner, “General Mobile olarak yüzde 70 yerlilik oranına ulaştık ve yıllık 4,2 milyon adet kapasiteli tesisimizle hem kendi markamız hem de diğer markalar için üretim yapabiliyoruz. Ancak sektör genelinde kurulu kapasitenin büyük kısmı atıl durumda” dedi.
Bu atıl kapasitenin verimli kullanılması, yerli üretimi destekleyecek politikalar ve teknoloji ekosisteminin güçlendirilmesiyle katma değerin artırılabileceğini vurgulayan Cihaner, “Bu sayede yatırımların sürdürülebilirliği sağlanabilir ve bilgi birikimi daha geniş bir sanayi ekosistemine yayılabilir” ifadelerini kullandı.
5G Dönüşümü İçin Finansman Engeli
Türkiye’nin 5G dönüşümüne güçlü hazırlandığını belirten Cihaner, 42 milyon 5G mobil abone sayısının tüketici adaptasyonunun yüksek olduğunu gösterdiğini söyledi. Ancak tüketicilerin 5G’den tam faydalanabilmesi için yeni nesil cihazlara erişimin kolaylaştırılması gerekiyor. Bugün 12 ay vadeli tüketici kredilerinde 20 bin TL üst sınırı, ortalama 39 bin TL seviyesindeki akıllı telefon fiyatlarının gerisinde kalıyor. Cihaner, “Kredi üst limitlerinin en az 40 bin TL‘ye çıkarılması değerlendirilmeli” dedi.
Ayrıca yenilenmiş akıllı telefonlarda uygulanan 12 ay kredi kartı taksit imkanının, yerli üretim 5G telefonlar için de sağlanmasının talep üzerinde olumlu etki yaratacağı belirtiliyor.
Vergi Teşvikleri ve Kayıt Dışılık
Akıllı telefonların artık temel ihtiyaç olduğunu vurgulayan Cihaner, mevcut vergi yapısının hem tüketiciyi hem de üreticiyi zorladığını ifade etti. MOBİSAD verilerine göre sektörde kayıt dışılık oranı yüzde 35‘e ulaştı. Her yıl yaklaşık 3-3,5 milyon cihazın kayıt dışı yollarla ülkeye girdiği ve bunun 2,6 milyar dolar ekonomik kayba neden olduğu hesaplanıyor.
Cihaner, yerli üretim cihazlara yönelik vergi indirimi veya istisnalarının hem tüketici erişimini kolaylaştıracağını hem de kayıt dışılığı azaltacağını söyledi. “Böyle bir uygulama sadece Türkiye’de üretilen cihazları kapsarsa, kapasite kullanım oranları yükselir ve sektörün ekonomiye katkısı artar” dedi.
Gözetim Uygulaması Güncellenmeli
Akıllı telefon ithalatında uygulanan 200 dolar gözetim uygulamasının günümüz maliyetlerini yansıtmadığını belirten Cihaner, yapay zeka yatırımlarının bellek maliyetlerini altı kata kadar artırdığını ifade etti. Artık birçok telefonda bellek maliyeti toplam maliyetin yüzde 50‘sine ulaştı. Mevcut uygulama üreticileri giriş segment ürünlere yönlendirirken, yüksek teknolojili ürünlerin üretimini teşvik etmiyor. Cihaner, gözetim uygulamasının en az 300 dolar seviyesine çıkarılması gerektiğini belirtti.
Bu düzenlemelerin hayata geçirilmesi halinde, Türkiye’nin akıllı telefon üretiminde kapasite kullanım oranlarının artması, kayıt dışılığın azalması ve 5G dönüşümünün hızlanması bekleniyor. Sektör temsilcileri, atıl kapasitenin değerlendirilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi için acil adımlar atılması gerektiğini vurguluyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı