Zonguldak Karaelmas Kadın Kooperatifi, “Benim Kooperatifim” projesi kapsamında hayata geçirdiği yenilikçi modelle Türkiye’de bir ilke imza attı. Proje, kadınların hem üretim yapabileceği hem de yaşlı bakım hizmeti sunabileceği bir merkez oluşturarak, Avrupa’da başarılı örnekleri bulunan “üretim ve bakım evi” konseptini ülkeye taşıdı. Bu girişim, kadın istihdamını artırmanın yanı sıra toplumsal dayanışmayı güçlendirmeyi hedefliyor.
Projenin Detayları ve Yenilenen Tesis
Kapsayıcı Büyüme Derneği, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) ve Awen for Us iş birliğiyle yürütülen proje kapsamında, kooperatife tam teşekküllü bir endüstriyel mutfak kuruldu ve tarihi bina aslına uygun şekilde restore edildi. Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile yapılan anlaşma doğrultusunda, kooperatif binasının gündüz yaşlı bakım merkezi olarak da hizmet vermesi planlanıyor. Bu özelliğiyle merkez, Türkiye’de hem üretim hem bakım hizmetini bir arada sunan ilk yapı olacak.
Kooperatif Başkanı Sevgi Alay, 2021 yılında kurdukları kooperatifle kadınların üretim gücüne inandıklarını belirterek, “Proje paydaşları sayesinde kooperatifimiz Türkiye’de bir ilki gerçekleştiriyor. Bu modelin yüzlerce kooperatife ilham vereceğine inanıyoruz” dedi. Alay, özellikle kadınların görünmez emeğinin ekonomik değere dönüşmesi için bu tür projelerin önemine vurgu yaptı.
Kadın Emeğinin Ekonomik Boyutu ve KEDV’in Rolü
KEDV Yönetim Kurulu Başkanı Şengül Akçar, kadınların görünmez bakım emeklerinin dünya ekonomisine on trilyon dolar katkı sağladığını, Türkiye’de ise bu rakamın 22 milyar dolar olduğunu açıkladı. Akçar, “Bu zenginlik küçük bir azınlık tarafından paylaşılırken kadınlar bundan hiçbir şekilde faydalanamıyor. Biz 1986’dan beri kadınların kalkınmadaki rollerini güçlendirmek için çalışıyoruz” diye konuştu. KEDV’in 2002’de başlattığı Kadın Kooperatifleri Hareketi kapsamında finans, eğitim ve kapasite geliştirme desteği sağladığını belirten Akçar, Karaelmas projesini “vizyoner bir girişim” olarak nitelendirdi.
Akçar, projenin bütüncül yaklaşımıyla toplumsal dayanışma, kadın istihdamı ve iklim değişikliğine uyumu birleştirdiğini ifade ederek, “Bu projeyi hepimiz desteklemeliyiz. Kadınların emeklerinin bereketli olmasını diliyoruz” dedi.
Tepkiler ve Paydaş Görüşleri
Kapsayıcı Büyüme Derneği Başkanı Kadir Kılıçparlar, Zonguldaklı kadınların azimli hikayesinin kendilerini buraya getirdiğini belirterek, “Kadına verilen her doğru desteğin çarpan etkisi yarattığını görüyoruz” dedi. Awen for Us Kurucusu Dr. Aylin Löle ise Türkiye’de 11 milyon kadının bakım sorumlulukları nedeniyle iş gücüne katılamadığını hatırlatarak, “Kadın kooperatifleri görünmez emeği görünür kılan önemli merkezlerdir. Karaelmas, yer altındaki zenginliğin adıyken, yer üstündeki kadın emeği şehrin geleceğini büyütecek” ifadelerini kullandı.
Kooperatif, gıda üretiminin yanı sıra unutulmaya yüz tutmuş el sanatları ve geri dönüşümden sanat ürünleriyle de ekonomik değer yaratıyor. Tarihi Ruhban Evi‘nde faaliyet gösteren kooperatif, 1896-1936 yılları arasında Ereğli Şirketi tarafından inşa edilen Fransız sosyal mekanlarından birinde hizmet veriyor. Türkiye Taşkömürü Kurumu mülkiyetindeki yapı, 2021’den bu yana kooperatif tarafından kullanılıyor.
Geleceğe Dönük Beklentiler
Bu yenilikçi modelin, Türkiye genelindeki kadın kooperatiflerine örnek teşkil etmesi bekleniyor. Proje sayesinde kadınların ekonomik bağımsızlıklarını kazanmaları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin azaltılması hedefleniyor. Yetkililer, benzer projelerin yaygınlaştırılması için kamu ve özel sektör iş birliğinin önemine dikkat çekiyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı