Tüyap Bursa 23. Kitap Fuarı, kentin derin tarihsel birikimi ile günümüzdeki sosyal dönüşümünü mercek altına alan önemli bir söyleşiye ev sahipliği yaptı. Nilüfer Belediyesi tarafından verilen Yılmaz Akkılıç Araştırmaları Ödülü‘nün sahipleri, İznik’in binlerce yıllık katmanlı geçmişini ve Hürriyet Mahallesi’nin değişen yüzünü anlatarak, Bursa’nın hafızasını canlı tutmanın gerekliliğini vurguladı.
İznik: Tarih Öncesinden Günümüze Bir Yaşam Mirası
Ödüllü araştırmacı Gözde Kirli, İznik üzerine yaptığı çalışmayı paylaşırken, bu antik kentin sadece taş yapılardan ibaret olmadığını, kesintisiz bir yaşam alanı olduğunu belirtti. Kirli, İznik’in tarih öncesi dönemlerden itibaren varlığını sürdürdüğünü ve bugün hala surlar içinde gündelik hayatın devam ettiğini ifade etti. Kentin stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca bir ‘arzu nesnesi’ haline geldiğini ve bu yüzden savaşlar, tahribatlar ve depremlerle sık sık karşılaştığını aktardı.
Gözde Kirli, İznik’in geçirdiği dönüşümü şu sözlerle özetledi:
Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi her medeniyet kendi kültürünü bu topraklara getirdi ve böylece muazzam bir kültürel katmanlanma meydana geldi. Bugün göl altında gördüğümüz yapılar aslında inşa edildikleri dönemde karadaydı. Altımızda çok ciddi bir tarihi rezerv yatıyor. Doğru koruma politikalarıyla bu zenginliği gelecek nesillere aktarmalıyız.
Hürriyet Mahallesi: Değişen Sosyal Dokunun Tanıklığı
Diğer ödüllü araştırmacı Sercan Eklemezler ise çalışmasını Bursa’nın Hürriyet Mahallesi üzerine odakladı. Eklemezler, mahallenin hafızasını, o dönemi yaşayan tanıklar hayattayken kaydetmenin kritik önemine dikkat çekti. Mahallenin ilk kurulduğu yıllara dair ilginç bir anekdot paylaşarak, tüm evlerin tek tip ve beyaz badanalı olduğu için gece vardiyasından dönen işçilerin kendi evlerini bulmakta zorlandıklarını anlattı.
Eklemezler, 1980’li yıllara kadar mahallede sınıfsal ayrışmanın belirgin olmadığını, belediye başkanı ile mahallenin manavının aynı masada oturup gündelik hayatı paylaştığını vurguladı. Ancak zaman içinde bu sosyal dokunun değiştiğini ve sınıfsal farklılaşmaların arttığını ifade etti.
Mahalle Kültüründeki Zayıflama ve Modern Yaşam
Sercan Eklemezler, günümüzdeki toplumsal değişime işaret ederek, mahalle kültüründeki belirgin zayıflamaya dikkat çekti. Eskiden çocukların sokaklarda büyüdüğünü, komşuluk ilişkilerinin çok daha güçlü olduğunu hatırlatan Eklemezler, şu anki durumu şöyle değerlendirdi: Artık mahallede kimse balkonlara bile çıkmıyor. Herkes kendi özel yaşantısına çekilmiş durumda. Sosyologlar olarak kendilerinin görevinin bu tabloyu ortaya koymak olduğunu, asıl sorunun ise ‘Gündelik hayatın o eski canlılığına ve sokağın aktifliğine nasıl dönebiliriz?’ sorusunu sormak olduğunu belirtti.
Merinos Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi Hüdavendigar Salonu’nda gerçekleşen ve Hacı Tonak moderatörlüğündeki “Bursa’yı Anmak, Bursa’yı Yazmak” temalı söyleşi, katılımcılar tarafından ilgiyle takip edildi. Etkinliğin sonunda Nilüfer Belediye Başkan Vekili Gülver Deniz, konuşmacılara teşekkür ederek, kentin akademik ve kültürel birikimine yaptıkları katkıları takdir etti.
Geleceğe Aktarılacak Bir Hafıza Çalışması
Bu söyleşi, Bursa’nın sadece fiziksel değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel hafızasını korumanın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. İznik’in binlerce yıllık katmanlı tarihi ile Hürriyet Mahallesi’nin yakın geçmişteki dönüşümü, kentin süreklilik ve değişim dinamiklerini anlamak açısından kritik veriler sunuyor. Araştırmacıların vurguladığı gibi, doğru koruma ve belgeleme politikaları, bu zengin mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasında kilit rol oynayacak.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı