Ayak başparmağında oluşan çıkıntı olarak bilinen halluks valgus, yalnızca görünümle ilgili bir sorun değil. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Prof. Dr. Murat Demiroğlu, bu rahatsızlığın ilerleyerek ağrı, yürüme bozukluğu ve diğer parmaklarda şekil bozukluklarına yol açabileceğini belirtiyor. Erken tanı ve doğru tedavi, yaşam kalitesini korumak için kritik öneme sahip.
Halluks Valgus Nedir ve Nasıl İlerler?
Halluks valgus, başparmağın tarak kemiğiyle birleştiği eklemde açısal bozukluk sonucu başparmağın diğer parmaklara doğru yönelmesiyle oluşan bir deformite. Prof. Dr. Demiroğlu, zamanla eklem yapısında değişiklikler geliştiğini ve başparmağın iç kısmında belirgin bir kemik çıkıntısı ortaya çıktığını ifade ediyor. İlk dönemlerde estetik kaygılar ön planda olsa da, hastalık ilerledikçe yük dağılımı bozuluyor, ayakta ağrı, nasır, eklem kireçlenmesi ve ikinci ya da üçüncü parmaklarda şekil bozuklukları gelişebiliyor. İleri evrelerde başparmak diğer parmakların altına veya üzerine geçebiliyor ve yürümek giderek zorlaşıyor.
Ne Zaman Uzmana Başvurmalısınız?
Başparmak çıkıntısı hafif ve ağrısızsa düzenli takip yeterli olabilir. Ancak çıkıntının büyümesi, ağrının artması, kızarıklık, eğriliğin ilerlemesi veya gece ağrısı gibi durumlarda mutlaka bir ortopedi uzmanına başvurulmalı. Prof. Dr. Demiroğlu, genetik yatkınlığın önemli bir rol oynadığını vurguluyor: Ailesinde halluks valgus bulunan, bağ dokusu gevşekliği veya düz tabanlık gibi özelliklere sahip kişilerde dar burunlu ve yüksek topuklu ayakkabılar deformiteyi hızlandırabilir. Genetik yatkınlığı olmayanlarda ise dar ayakkabı tek başına hastalığın nedeni değildir. Uzmanlar, ön kısmı geniş ve ayağın doğal hareketine izin veren ayakkabıların tercih edilmesini öneriyor.
Ateller ve Diğer Yöntemler Cerrahinin Yerini Tutar mı?
Sosyal medyada sıkça tanıtılan parmak ayırıcı silikonlar, gece atelleri, bantlama ve fizyoterapi gibi konservatif tedaviler erken dönemde ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak Prof. Dr. Demiroğlu, bu yöntemlerin oluşmuş kemik deformitesini düzeltemeyeceğini belirtiyor. Bu ürünlerin amacı hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve şikâyetleri hafifletmektir. Orta ve ileri derecedeki deformitelerde cerrahinin yerini tutmaları mümkün değildir.
Cerrahi Tedavi ve İyileşme Süreci
Hafif dereceli, ağrısı az vakalarda ameliyatsız yöntemlerle hasta konforu artırılabilir. Ancak belirgin açısal bozukluk oluşmuş orta ve ileri evre halluks valgusta kalıcı düzeltme sağlayan tek tedavi cerrahidir. Prof. Dr. Demiroğlu, ne kadar erken evrede ameliyat edilirse estetik ve fonksiyonel sonuçların o kadar başarılı olduğunu vurguluyor. Çok ileri vakalarda tam normal görünüm elde edilemese bile belirgin düzelme sağlanır. Ameliyat sonrası hastalar erken dönemde ayağa kaldırılsa da ilk günlerde ayağın aşağı sarkıtılması ve tam yük verilmesi önerilmez. Yaklaşık iki hafta ödem nedeniyle yürüyüşte zorlanma görülebilir. Otomatik vites araç kullanan ve sol ayağından ameliyat olan hastalar ikinci haftadan itibaren kısa mesafelerde araç kullanabilir. Sağ ayağından ameliyat olanlar veya manuel vites kullananlar için güvenli araç kullanımı genellikle altıncı haftayı beklemeyi gerektirir. Röntgen kontrollerinde kemik kaynaması uygun görüldüğünde normal yürüyüş ve spor aktivitelerine kademeli olarak dönüş yapılabilir.
Kadınlarda Neden Daha Sık Görülüyor?
Halluks valgus kadınlarda daha sık görülüyor. Bunun nedeni, yüksek topuklu ayakkabıların vücut ağırlığını ayağın ön kısmına aktararak başparmak eklemine binen yükü artırması. Özellikle düz tabanlık gibi ek risk faktörleri bulunan kişilerde deformite daha hızlı ilerleyebiliyor. Bu nedenle topuk yüksekliği 2-3 santimetreyi geçmeyen ve ön kısmı geniş ayakkabılar tercih edilmeli.
Halluks valgusun ilk dönemlerinde ağrı her hastada görülmeyebilir. Ağrının ortaya çıkmasında eklem kıkırdağındaki yıpranma, yumuşak dokulardaki gerilim ve yük dağılımındaki bozulma etkili olur. Hastalar ağrıdan kaçınmak için ayağın dış kenarına basarak yürümeye başlayabilir. Bu durum zamanla farklı bölgelerde yeni sorunlara yol açabileceğinden, belirtiler ilerlemeden uzman değerlendirmesi önem taşır.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı