Astım tedavisinde kullanılan inhaler ilaçların etkinliği, doğru kullanım tekniğine bağlı. Uzmanlar, yanlış teknikle ilacın akciğerlere ulaşamadığını ve hastaların ‘fayda görmüyorum’ hissine kapılabileceğini belirtiyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Osman El Jundi, 5 Mayıs Dünya Astım Günü vesilesiyle önemli tavsiyelerde bulundu.
Astımın Belirtileri ve Seyri
Astım, hava yollarının kronik iltihabi bir hastalığı olarak tanımlanıyor. Dr. El Jundi’ye göre, bu iltihap hava yollarının daralmasına, şişmesine ve dış uyaranlara hassas hale gelmesine yol açıyor. Hastalarda nefes darlığı, hırıltılı solunum, göğüste sıkışma hissi ve öksürük gibi belirtiler ortaya çıkıyor. Bu şikayetler özellikle gece, sabaha karşı, egzersiz sırasında, soğuk hava teması, solunum yolu enfeksiyonları veya alerjenlere maruz kalma durumunda artabiliyor. Astımın önemli bir özelliği, belirtilerin her zaman aynı şiddette olmaması; hasta bazı dönemlerde tamamen semptomsuz olabiliyor, bazı dönemlerde ise yakınmalar aniden alevlenebiliyor. Bu nedenle düzenli takip, doğru tedavi ve hastanın kendi hastalığını tanıması büyük önem taşıyor.
İnhaler Tedaviler ve Doğru Kullanım
Günümüzde astımın etkili bir şekilde kontrol altına alınabildiğini belirten Dr. El Jundi, tedavinin amacının sadece nefesi rahatlatmak olmadığını; gündüz ve gece şikayetlerini azaltmak, günlük yaşamı sürdürebilmek, atakları önlemek ve akciğer fonksiyonlarını korumak olduğunu vurguluyor. Güncel rehberler, astım kontrolünde kortizon içeren inhaler tedavilerin temel rolünü vurguluyor; çünkü bu tedaviler hava yolu inflamasyonunu hedef alıyor. Ancak inhaler ilaçların etkili olabilmesi için doğru teknikle kullanılması şart. Cihaz yanlış kullanıldığında ilaç akciğerlere yeterli miktarda ulaşamıyor ve hasta ‘ilaç kullanıyorum ama fayda görmüyorum’ hissine kapılabiliyor. Bu nedenle her kontrolde hastanın inhaler kullanım tekniği gözden geçirilmeli, gerekirse tekrar eğitim verilmelidir.
Kortizon İçeren İnhalerler ve Ağız Çalkalama
Dr. El Jundi, kortizon içeren inhaler ilaçların ağız yoluyla yutulan kortizonlardan farklı olduğunu, doğrudan hava yollarına ulaştıkları için daha düşük dozlarla etki ettiklerini belirtiyor. Ancak kullanım sonrası ağız ve boğazın su ile çalkalanması önemli bir önlem; bu basit uygulama, ağızda mantar gelişimi ve boğazda tahriş gibi yan etkileri azaltmaya yardımcı oluyor.
Astım Krizlerini Önleme ve Eylem Planı
Astım krizlerini önlemenin en temel yolu, hastalığı kontrol altında tutmaktan geçiyor. Dr. El Jundi, ilaçların düzenli ve doğru teknikle kullanılması, kontrol randevularının aksatılmaması ve hastanın atağı tetikleyen durumları bilmesi gerektiğini ifade ediyor. Astım kontrolünü bozan başlıca etkenler arasında solunum yolu enfeksiyonları, sigara dumanı, hava kirliliği, alerjenler, polenler, ev tozu akarları, küf, yoğun kokular, kimyasal maddeler ve ilaçların düzensiz kullanımı yer alıyor. Hastaların hekimleriyle birlikte yazılı bir ‘astım eylem planı’ oluşturmaları da büyük önem taşıyor; bu plan, şikayetler artarsa ne yapılacağını, hangi ilacın ne zaman kullanılacağını ve hangi durumda acil tıbbi yardım alınması gerektiğini belirliyor. Dr. El Jundi, ‘Her astım mutlaka ömür boyu ağır seyreder’ düşüncesinin doğru olmadığını, ancak astım eğilimi olan kişilerde hastalığın sessiz dönemlere girse bile tetikleyicilerle yeniden alevlenebileceğini vurguluyor.
Dünya Astım Günü kapsamında, Küresel Astım Girişimi (GINA) tarafından belirlenen 2026 teması, ‘Astım hastası olan herkes için iltihap önleyici inhalerlere erişim’ olarak duyuruldu. Bu tema, astım kontrolünde kortikosteroid içeren anti-inflamatuvar inhaler tedavilerin doğru ve yaygın kullanımını vurgulamayı, tüm astım hastalarının etkili tedaviye ve kontrol ilaçlarına erişimini sağlamayı hedefliyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı