Küresel bankacılık sektörü, yapay zeka yatırımlarında rekor kırmaya devam ederken, bu teknolojiyi güvenilir bir şekilde yönetme konusunda ciddi bir boşlukla karşı karşıya. Yeni bir araştırma, bankaların yalnızca %11’inin hem yüksek kurum içi güven seviyesine sahip olduğunu hem de güvenilirliği kanıtlanmış yapay zeka sistemlerini hayata geçirebildiğini ortaya koyuyor. Bu durum, sektörün hızla artan harcamalarına rağmen güven temelinde ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor.
SAS tarafından hazırlanan ve IDC verilerine dayanan Veri ve Yapay Zeka Etki Raporu: Güven Esası, bankaların yapay zeka yatırımlarını diğer sektörlerden daha hızlı artırdığını ancak çoğunun gerekli yönetişim, gözetim ve altyapıdan yoksun olduğunu belirtiyor. Araştırma, dört sektör (bankacılık, kamu, sigorta ve yaşam bilimleri) arasında bankacılığın hem harcama hem de güvenilir yapay zeka benimseme açısından önde olduğunu ancak bu avantajın yanıltıcı olabileceğini vurguluyor.
Yapay Zeka Harcamaları Fırlıyor, Hazırlık Seviyesi Geride Kalıyor
Bankaların yapay zeka harcamalarındaki büyüme grafiği, diğer tüm sektörleri geride bırakıyor. Araştırmaya göre, bankaların %60’ı yapay zeka bütçelerinde %4 ile %20 arasında bir artış beklerken, %12’lik bir kesim çok daha keskin büyüme öngörüyor. Ancak bu ivmeye rağmen, bankaların yaklaşık yarısı (%47) IDC’nin “güven ikilemi” olarak tanımladığı bir noktada bulunuyor. Bu kurumlar ya güven eksikliği nedeniyle güvenilir yapay zekayı yeterince kullanamıyor ya da doğrulanmamış sistemlere aşırı bağımlı hale geliyor.
Dikkat çeken bir diğer bulgu ise bankaların kendi hazırlık seviyelerini olduğundan daha yüksek değerlendirme eğilimi. Neredeyse her iki bankadan biri, yapay zeka yönetişim ve kontrol mekanizmalarını abartılı bir şekilde algılıyor. Bu durum, sektördeki güven açığını daha da derinleştiriyor.
Güvenilir Yapay Zeka İçin Yapısal Zayıflıklar
SAS Risk, Dolandırıcılık ve Uyum Çözümlerinden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Stu Bradley, konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:
“Güvenilir yapay zeka söz konusu olduğunda bankacılık, bu çalışmadaki tüm sektörlerin önünde yer alıyor. Buna rağmen çoğu bankanın temel hazırlık seviyesi olması gereken noktanın oldukça gerisinde kalıyor. Yaklaşık 10 bankadan 9’u henüz güven algısını somut kanıtlarla hizalayamadı ve her beş bankadan biri hâlâ izole edilmiş (silo) veri yapılarıyla çalışıyor. Yapay zeka hedefleri ile hazırlık seviyesi arasındaki bu boşluğu kapatmak, tüm bankalar için yönetim katında bir öncelik olmalıdır.”
Rapor, bu sorunları aşmak için bankaların %52’sinin yapay zeka mimarisini genişletmeyi, %43’ünün ise özel yapay zeka ekipleri kurmayı veya büyütmeyi planladığını ortaya koyuyor. Ancak yalnızca %31’i doğrudan yapay zeka modellerinin geliştirilmesi ve iyileştirilmesine odaklanmayı hedefliyor. Bu, bankaların altyapı ve ekip kurmaya öncelik verirken, asıl değer yaratacak model geliştirme çalışmalarını ihmal ettiğini gösteriyor.
Güven Açığı Nasıl Kapanacak?
Araştırma, bankaların yalnızca %23’ünün IDC’nin Güvenilir Yapay Zeka Endeksi’nde en yüksek seviyede yer aldığını belirtiyor. Bu oran diğer sektörlere göre yüksek olsa da, bankaların büyük çoğunluğu raporun “ideal durum” olarak tanımladığı “yüksek iç güven ve kanıtlanmış güvenilirlik” kombinasyonundan uzak. Uzmanlar, bankaların yapay zeka yatırımlarını hızlandırırken aynı zamanda güvenilirlik ve şeffaflık için sağlam yönetişim çerçeveleri oluşturması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, harcamalardaki artışın getireceği faydalar, güven eksikliği nedeniyle gölgede kalabilir. Önümüzdeki dönemde, bankaların yapay zeka stratejilerinde güveni merkeze alan bir dönüşüm yaşanması bekleniyor.
Kaynak: PİHA