Türkiye’de çiğ süt üretimi 2025 yılında bir önceki yıla göre %4,9 oranında azalarak 21 milyon 379 bin 88 tona geriledi. Bu düşüş, özellikle manda ve keçi sütü üretiminde yaşanan sert düşüşlerle dikkat çekiyor. Tarımsal İşletmelerde Hayvansal Üretim Araştırması verilerine göre, 2024’te 22 milyon 487 bin 757 ton olan üretim tahmini, 2025’te bu seviyeye indi.
Hayvan Türlerine Göre Süt Üretimindeki Değişim
İnek sütü üretimi %4,0 azalarak toplam çiğ sütün %94,5’ini oluşturdu. Koyun sütü %11,9, keçi sütü %29,8 ve manda sütü ise %33,0 oranında düştü. 2025 yılında çiğ süt üretiminin dağılımı şöyle gerçekleşti:
- İnek sütü: %94,5
- Koyun sütü: %3,7
- Keçi sütü: %1,6
- Manda sütü: %0,2
Bu veriler, özellikle küçükbaş hayvan sütü üretiminde ciddi bir daralma yaşandığını ortaya koyuyor. Manda sütündeki üçte birlik düşüş, sektördeki en çarpıcı değişim olarak öne çıkıyor.
Üretilen Sütün Kullanım Alanları
Tarımsal işletmeler tarafından 2025 yılında üretilen çiğ sütün %60,9’u süt toplama merkezlerine ve işleme tesislerine (fabrikalar, mandıralar vb.) satıldı. Doğrudan tüketiciye veya sokak sütçüsü, tüccar, pastane, dondurmacı gibi yerlere satış oranı %17,1 olarak kaydedildi. Hanehalkı niteliğindeki işletmelerin süt ürünü yapmak için kullandığı miktar %14,1 düzeyinde gerçekleşti.
Sağıldıktan sonra hayvan besleme amacıyla kullanılan süt oranı %4,8 olurken, hanede tüketilen ve ücretsiz verilen süt %1’de kaldı. Üretim ve işleme sürecindeki kayıplar (bozulma vb.) toplam üretimin yalnızca %0,1’ini oluşturdu. Kullanım alanı bilinmeyen süt oranı ise %2 olarak hesaplandı.
Sektör İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu düşüş, hayvancılık sektöründe artan yem maliyetleri ve üretici karlılığındaki baskıyı yansıtıyor olabilir. Özellikle manda ve keçi sütü üretimindeki yüksek oranlı azalma, bu hayvanların bakım maliyetlerindeki artışa veya yetiştirici sayısındaki düşüşe işaret ediyor. Sütün büyük bölümünün işleme tesislerine yönlendirilmesi, endüstriyel süt işleme kapasitesinin halen güçlü olduğunu gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde, üretimdeki bu daralmanın süt fiyatlarına yansıması ve tüketiciye olası etkileri merak konusu. Tarım politikalarının, özellikle küçükbaş hayvancılığı destekleyici adımlar atıp atmayacağı sektörün geleceği açısından belirleyici olacak.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı