Ellerinizi günde onlarca kez yıkıyor, her temastan sonra dezenfektan sıkıyor olabilirsiniz. Ancak uzmanlar uyarıyor: Aşırı el hijyeni, cildin doğal bariyerini yok ederek mikroplara davetiye çıkarabiliyor. 5 Mayıs Dünya El Hijyeni Günü vesilesiyle konuşan Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, el yıkama alışkanlığında dengenin korunması gerektiğini vurguluyor.
Yetersiz Hijyen: Çocuk Ölümlerinin Önlenebilir Nedeni
Dr. Mamçu, küresel ölçekte yetersiz hijyenin özellikle çocuklar arasında ölüme yol açan en önemli faktörlerden biri olduğuna dikkat çekiyor. Temiz olmayan su ve gıda kaynakları ile hijyen eksikliğinin, her yıl milyonlarca çocuğun hayatını kaybetmesine neden olduğunu belirtiyor. Grip, soğuk algınlığı, zatürre, ishal ve Hepatit A gibi hastalıkların bulaşmasında en büyük rolün yıkanmamış eller olduğunu ifade eden uzman, doğru el hijyeninin enfeksiyon zincirini kırmanın en ucuz ve en etkili yöntemi olduğunu söylüyor.
Aşırı Yıkamanın Görünmeyen Tehlikesi: Cilt Bariyeri Çöküyor
Peki ne zaman sınır aşılmış olur? Dr. Mamçu’ya göre, ellerin görünür bir kirlenme ya da riskli temas olmadan, sırf alışkanlık gereği saatte birçok kez yıkanması ‘sağlıklı sınır’ın ötesine geçildiğini gösteriyor. “Ciltteki doğal yağ tabakası yok olduğunda kuruma ve gerilme başlar; fayda yerini zarara bırakır” diyen uzman, aşırı yıkamaya bağlı mikro çatlaklar ve egzamanın yaygın olduğunu belirtiyor. Tahriş olmuş bir cilt, mikroplar için açık bir kapı haline geliyor. Yani ellerinizi aşırı yıkayarak aslında enfeksiyon riskini azaltmak yerine artırabilirsiniz. Sağlam bir deri, mikroplara karşı en güçlü kalkandır.
Doğru Teknik: 20 Saniye Kuralı ve Nemlendirici Şart
Dr. Mamçu, ‘yeterli el hijyeni’ni şöyle tanımlıyor: Doğru zamanda, doğru teknikle ve cildi kurutmadan yapılan temizlik. Eller en az 20 saniye boyunca, tüm yüzeyleri kapsayacak şekilde sabunla yıkanmalı; sabun yoksa alkol bazlı dezenfektan kullanılmalı. Yemek öncesi-sonrası, tuvalet sonrası, hapşırma-öksürme sonrası, çöplere dokunduktan sonra ve dışarıdan eve girince el yıkamak zorunlu. Ancak sadece 3-5 saniye suyun altına tutmak yıkama sayılmaz. Islak eller mikropları daha kolay yayar, bu nedenle iyice kurulamak büyük önem taşır. Ayrıca çok sıcak su kullanmak mikropları öldürmez, sadece cildi tahriş eder.
Uzmanın Altın Tavsiyeleri: 3 Altın Kural
Dr. Mamçu, toplumun el hijyeni konusunda bilmesi gereken en önemli üç noktayı sıralıyor:
- Her an değil, riskli temas sonrası el yıkanmalı.
- Yıkama sonrası nemlendirici kullanarak cilt bariyeri korunmalı.
- Kısa süreli yıkamanın temizlik sağlamadığı unutulmamalı; parmak araları ve tırnak dipleri ihmal edilmemeli.
Sonuç olarak, el hijyeni hayat kurtarır ancak takıntı haline gelmeden, bilinçli ve ölçülü bir şekilde uygulanmalıdır. Unutmayın: Sağlıklı bir cilt, mikroplara karşı en iyi kalkandır.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı