VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), tarih meraklılarına önemli bir kaynak sunuyor. Sadi Özmeral ve Bekir Koçlar’ın kaleme aldığı “Filistin’de Yabancı Yahudiler Meselesi” adlı eser, I. Dünya Savaşı döneminde Osmanlı topraklarındaki Yahudilere yönelik politikaları arşiv belgeleri ışığında inceliyor. Bu çalışma, özellikle “düşman devlet uyruklu” statüsüne giren Yahudilerin vatandaşlık hakları, sınır dışı edilmeleri ve Siyonist örgütlenmenin faaliyetleri gibi az bilinen konulara odaklanıyor.
I. Dünya Savaşı ve “Düşman Uyruklu” Yahudiler
Kitap, Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesiyle birlikte uygulamaya konan vatandaşlık politikalarını mercek altına alıyor. Savaş sırasında Osmanlı topraklarında yaşayan düşman devlet vatandaşlarının ülkeden çıkışı yasaklanırken, Meclis-i Vükela kararnamesinde Museviler için özel bir düzenleme yapıldığı ortaya çıkıyor. Yazarlar, bu istisnanın nedenlerini ve sonuçlarını sorguluyor. Ayrıca, savaş boyunca Filistin’deki Yahudilere yönelik Osmanlı politikalarının bugüne kadar yeterince araştırılmadığını vurguluyorlar.
Özmeral ve Koçlar, konuyla ilgili daha önce yapılan çalışmaların büyük bir eksiklik taşıdığını belirtiyor. Isaiah Friedman’ın Germany, Turkey and Zionism 1897-1918 adlı eserinin Osmanlı arşivlerini kullanmamasını eleştiriyorlar. Kendi çalışmalarında ise Osmanlı arşiv belgeleri, diplomatik yazışmalar ve dönemin yabancı basını gibi zengin kaynaklara dayanarak daha kapsamlı bir analiz sunuyorlar.
Siyonist Örgütlenme ve “Mağduriyet” Propagandası
Kitabın bir diğer önemli boyutu, Filistin’deki Siyonist örgütlenmenin yapısını ve faaliyetlerini ele alması. Yazarlar, Siyonist hareketin hedeflerini ve Osmanlı yönetimiyle olan ilişkilerini incelerken, “mağduriyet” söylemi etrafında şekillenen propaganda çalışmalarını da tarihsel bağlamı içinde değerlendiriyor. Bu propaganda, özellikle savaş yıllarında Yahudilerin maruz kaldığı iddia edilen baskıları uluslararası kamuoyuna duyurmak amacıyla kullanılmıştır.
Kitaptan yapılan bir alıntıda, Osmanlı Devleti’nin düşman devlet vatandaşlarına yönelik politikasında Musevilerle ilgili bir istisna bulunmasının çalışmanın esin kaynağı olduğu vurgulanıyor. Bu istisna, savaş koşullarında bile farklı bir muamele gören Yahudi topluluğunun durumunu anlamak açısından kritik bir öneme sahip.
Akademik ve Genel Okur İçin Ufuk Açıcı Bir Eser
200 sayfadan oluşan kitap, Ali Adem Yörük editörlüğünde yayıma hazırlanmış. Kapak görseli Faruk Özcan’a, sayfa uygulaması Yümna Sarıkaya’ya ait. Son okumayı Göktuğ İdiz gerçekleştirmiş. Eser, hem akademik camiaya hem de tarihe ilgi duyan genel okura hitap ediyor. Osmanlı arşivlerine dayanan bu çalışma, Filistin meselesinin az bilinen yönlerine ışık tutarak literatüre önemli bir katkı sağlıyor.
Yazarlar Sadi Özmeral ve Bekir Koçlar, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden akademisyenler. Özmeral’in doktora derecesi 2024’te tamamladığı ve I. Dünya Savaşı, manipülasyon ve dezenformasyon konularına odaklandığı belirtiliyor. Koçlar ise Cumhuriyet dönemi tarihi, nüfus hareketleri ve siyasi tarih alanlarında çalışmalar yapmış bir öğretim üyesi. İki yazarın ortak çalışması, disiplinler arası bir yaklaşım sunuyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı