ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping‘in davetini kabul ederek 13-15 Mayıs tarihleri arasında Pekin’e resmi bir ziyaret gerçekleştirecek. Bu kritik buluşma, uzun süredir devam eden jeopolitik gerilimler ve kırılgan küresel ekonomik toparlanma sürecinin gölgesinde gerçekleşiyor. Dünya, iki liderin Çin-ABD ilişkilerine istikrar kazandırıp kazandıramayacağını ve uluslararası ortama ihtiyaç duyulan öngörülebilirliği sağlayıp sağlayamayacağını merakla bekliyor.
Zirvenin Arkasındaki Stratejik Beklentiler
Uzmanlara göre bu zirve, ikili ilişkilerdeki temel istikrar arayışını yansıtıyor. Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Dekanı Wu Xinbo, devlet başkanları düzeyindeki diplomasinin ilişkilere ‘ton verdiğini ve yön belirlediğini’ vurguluyor. Christopher Newport Üniversitesi‘nden Doç. Dr. Sun Taiyi de liderler arasındaki doğrudan iletişimin belirsizlikleri azalttığını, yanlış hesaplamaları önlediğini ve istikrarın öncelikli olduğu mesajını verdiğini belirtiyor.
Geçtiğimiz yıl boyunca iki lider, telefon görüşmeleri ve Güney Kore’nin Busan kentinde gerçekleştirdikleri yüz yüze görüşme aracılığıyla iletişimi sürdürdü. Bu temaslar, büyük yanlış hesaplamaların önüne geçilmesine ve ilişkilerin genel olarak istikrarlı kalmasına katkı sağladı. Xi, Busan’da Trump’a hitaben yaptığı konuşmada, ‘Rüzgârlar, dalgalar ve zorluklar karşısında doğru rotada kalmalı, karmaşık ortamda yönümüzü bulmalı ve Çin-ABD ilişkileri gemisinin istikrarlı şekilde ilerlemesini sağlamalıyız’ ifadelerini kullanmıştı.
Somut Adımlar ve Halklar Arası Etkileşim
Bu ‘gemiye yön verme’ metaforu, somut ilerlemelere de yansıdı. 2025 yılından bu yana, iki devlet başkanının stratejik mutabakatı doğrultusunda ekonomi ekipleri çok sayıda görüşme turu gerçekleştirdi ve geniş çaplı gümrük tarifesi artışlarına ara verildi. Yeni bir istişare turunun, Pekin’deki zirve öncesinde 12-13 Mayıs tarihlerinde Güney Kore’de yapılması planlanıyor.
Halklar arası etkileşim de yeniden ivme kazandı. Nisan ayında Pekin’de, Çin-ABD ‘Ping Pong Diplomasisi’nin 55. yıl dönümü kapsamında düzenlenen etkinliklerde yüzlerce genç Çinli ve Amerikalı spor ve kültürel değişim programlarına katıldı. Daha fazla ABD’li gençlik grubu da değişim ve eğitim programları kapsamında Çin’i ziyaret etti.
Küresel Etkiler ve Uzman Görüşleri
Dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki bu zirvenin sonuçları, yalnızca ikili ilişkileri değil, küresel kalkınma ve yönetişimi de etkileyecek. Peterson Enstitüsü Kıdemli Uzmanı Chad Bown, ‘neredeyse herkes bu sürecin sonucunda pay sahibi’ derken, Cornell Üniversitesi ekonomisti Eswar Prasad görüşmenin küresel ticaret, jeopolitik ve hatta ‘kurallara dayalı düzen’ açısından sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
Çin Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Araştırma Görevlisi Zhang Tengjun, daha derin işbirliğinin küresel toparlanmaya ivme kazandırabileceğini ve sanayi ile tedarik zincirlerini istikrara kavuşturabileceğini belirtti. Akademisyen Sun ise istikrarlı ilişkilerin tedarik zinciri aksaklıkları, finansal dalgalanmalar ve jeopolitik parçalanma risklerini azalttığını söyledi.
Dekan Wu, Çin ile ABD’nin pratik işbirliği yoluyla ‘kazan-kazan sonuçları’ üretebilecek kapasiteye sahip olduğunu ve bunun küresel büyüme ile bilimsel ilerlemeyi desteklediğini vurguladı. Uluslararası İşletme ve Ekonomi Üniversitesi (UIBE) Dekan Yardımcısı Cui Fan da her iki ülkenin küresel yönetişimin istikrarı konusunda ortak sorumluluk taşıdığını belirtti.
Geleceğe Yönelik Beklentiler
Xi, Busan’da bu sorumluluğun altını çizerek, ‘Dünya bugün birçok zorlu sorunla karşı karşıya. Çin ve ABD, büyük ülkeler olarak ortak sorumluluk üstlenebilir ve hem iki ülkenin hem de tüm dünyanın yararı için daha büyük ve somut başarılara birlikte imza atabilir’ demişti. Çin’in bu yıl APEC‘e, ABD’nin ise G20 Liderler Zirvesi‘ne ev sahipliği yapacak olması, bu sorumluluğun test edilmesi için bir fırsat sunuyor.
Xi, Şubat ayında Trump ile telefon görüşmesinde ‘İki taraf eşitlik, saygı ve karşılıklı fayda anlayışıyla aynı yönde hareket ederse, birbirlerinin endişelerini gidermenin yollarını mutlaka bulabiliriz’ çağrısında bulunmuştu. Dünya, yaklaşan zirvede Pekin ile Washington’un bu vizyonu nasıl hayata geçireceğini görmek için gözlerini bu görüşmeye çevirmiş durumda.
Kaynak: PİHA