Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılı sonu itibarıyla Türkiye’nin toplam nüfusu 86 milyon 92 bin 168 kişi olarak kaydedilirken, 15-24 yaş aralığındaki genç nüfus 12 milyon 708 bin 348 kişiye ulaştı. Bu rakam, toplam nüfusun yalnızca %14,8‘ine denk geliyor. Genç nüfusun cinsiyet dağılımında erkekler %51,2, kadınlar ise %48,8 paya sahip. Oysa 1950 yılında genç nüfus oranı %20,8 seviyesindeydi. Aradan geçen 75 yılda bu oran 6 puanlık bir düşüşle %14,8’e geriledi.
Nüfus Projeksiyonları: 2100 Yılına Kadar Sürekli Düşüş
TÜİK’in demografik projeksiyonlarına göre, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde genç nüfus oranı 2030’da %14,8 seviyesinde sabit kalacak, ardından hızla düşüşe geçecek. Ana senaryoya göre bu oran 2040’ta %12,2, 2060’ta %10,3, 2080’de %8,8 ve 2100’de %9,6 olarak öngörülüyor. Doğurganlık oranlarındaki hızlı düşüşün süreceğini varsayan düşük senaryoda ise 2100 yılında genç nüfus oranı %7,2’ye kadar gerileyebilir. Öte yandan, doğurganlığı artırıcı tedbirlerin başarılı olması durumunda yüksek senaryoda 2100’de %11,4 seviyesinde kalması bekleniyor.
Bu projeksiyonlar, Türkiye’nin demografik yapısında köklü bir dönüşüm yaşanacağını gösteriyor. Genç nüfusun azalması, iş gücü piyasası, eğitim sistemi ve sosyal güvenlik üzerinde önemli etkiler yaratabilir.
Türkiye AB Ortalamasının Üzerinde, Dünya Ortalamasının Altında
Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin genç nüfus ortalaması %10,7 olarak hesaplanırken, Türkiye’nin %14,8‘lik oranı bu ortalamanın belirgin şekilde üzerinde yer alıyor. AB ülkeleri arasında en yüksek genç nüfus oranına sahip ülkeler sırasıyla %12,7 ile İrlanda, %12,2 ile Hollanda ve Danimarka oldu. En düşük oranlar ise %9,4 ile Malta, %9,5 ile Bulgaristan ve %9,7 ile Litvanya‘da görüldü. Ancak dünya genelinde genç nüfus oranı %15,6 iken, Türkiye bu ortalamanın altında kalıyor.
İller Arasında Uçurum: Şırnak %20,4 ile Zirvede, Balıkesir %11,7 ile Dipte
ADNKS verilerine göre, genç nüfus oranının en yüksek olduğu il %20,4 ile Şırnak oldu. Onu %20,0 ile Hakkari ve %19,8 ile Siirt takip etti. Diğer uçta ise %11,7 ile Balıkesir en düşük orana sahip il olarak kaydedildi. Balıkesir’i %11,9 ile Ordu ve %12,0 ile Muğla izledi. Bu dağılım, genç nüfusun doğu ve güneydoğu illerinde yoğunlaştığını, batı ve kıyı bölgelerinde ise daha düşük olduğunu ortaya koyuyor.
Gençlerin Yaşam Beklentisi ve Medeni Durum
Hayat Tabloları’na göre, 15 yaşındaki bir gencin beklenen yaşam süresi ortalama 64,3 yıl olarak hesaplandı. Kadınlarda bu süre 66,9 yıl iken erkeklerde 61,7 yıl; yani genç kadınlar erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşıyor. Medeni durum açısından çarpıcı bir farklılık dikkat çekiyor: Genç erkeklerin %96,8’i hiç evlenmemişken, genç kadınlarda bu oran %88,9. Evli genç kadınların oranı (%10,7), evli genç erkeklerin oranının (%3,1) yaklaşık 3,5 katı.
Eğitim ve İşgücü: Yükseköğretimde Kadınlar Önde, NEET Oranı %23,3
2024/’25 öğretim yılında yükseköğretim net okullaşma oranı %46,3 olarak gerçekleşti. Kadınlarda bu oran %53,0 ile erkeklerin (%39,9) oldukça üzerinde. İşgücü piyasasında ise gençlerin işgücüne katılma oranı 2025’te %47,6‘ya yükseldi. Genç erkeklerde bu oran %60,1 iken kadınlarda %34,3. Genç işsizlik oranı ise 2025’te %15,3‘e geriledi (erkeklerde %11,7, kadınlarda %20,0 civarında). Ancak ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin (NEET) oranı %23,3 gibi yüksek bir seviyede bulunuyor.
İç göç istatistiklerine göre, 2024’te en fazla göç hareketliliği 15-24 yaş grubunda yaşandı. Göç eden gençlerin 448 bin 826’sı eğitim, 102 bin 660’ı iş bulma, 79 bin 831’i ise aile bağımlılığı nedeniyle yer değiştirdi. Bu veriler, eğitimin genç göçünde birincil faktör olduğunu teyit ediyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı