Her yıl milyonlarca insanı etkileyen inme, doğru belirtilerin bilinmesi ve hızlı müdahale ile önlenebilir bir sağlık krizidir. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, 10 Mayıs Dünya İnme Farkındalık Günü’nde yaptığı açıklamada, inmenin ‘yüz, kol, konuşma’ şifresiyle hatırlanabilecek üç temel belirtisine dikkat çekti. Dr. Şalçini, bu belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden 112 Acil Servis‘in aranması gerektiğini vurguladı.
İnme Yıldırım Hızıyla Gelen Bir Beyin Krizi
Dr. Celal Şalçini, inmenin beyni besleyen damarlardan birinin aniden tıkanması veya kanaması sonucu beyin hücrelerinin oksijensiz kalarak ölmeye başlaması olduğunu belirtti. Bu durumu bir şehrin ana su borusunun patlamasına benzeten uzman, “Su gitmeyen yerlerde hayat durur. İnme gerçekleştikten dakikalar sonra milyonlarca nöron kaybedilir” dedi. Beynin o bölgesi tarafından kontrol edilen konuşma, hareket ve hafıza gibi fonksiyonlar devre dışı kalır.
Üç Kritik Belirti: Yüz, Kol, Konuşma
İnmenin en net uyarıcılarını sıralayan Dr. Şalçini, yüzde yamulma, bir kolun havada tutulamayıp düşmesi ve konuşmanın peltekleşmesi olarak tanımladı. Bu belirtiler genellikle saniyeler içinde aniden ortaya çıkar ve her geçen dakika beyin dokusu kaybı hızlanır. “İnme sinsi değil, yıldırım hızıyla gelen bir durumdur; belirtilerin kendi kendine geçmesini beklemek en büyük hatadır” uyarısında bulundu.
Şüphe anında yapılması gereken tek şeyin 112 Acil Servis‘i aramak olduğunu vurgulayan Dr. Şalçini, “Kendi imkanlarınızla hastaneye gitmeye çalışmak veya hastaya su içirmek, aspirin vermek gibi müdahaleler durumu daha da kötüleştirebilir” dedi. Ambulans ekibinin hastayı en doğru donanıma sahip ‘İnme Merkezi’ne yönlendirerek tedavi sürecini daha yolda başlatacağını ekledi.
Zaman Beyindir: İlk Saatler Hayati Önem Taşır
İnmede zamanın kritik olduğuna dikkat çeken Dr. Şalçini, belirtiler başladıktan sonraki ilk 4-5 saat içinde yapılan pıhtı çözücü tedaviler veya ilk saatlerdeki anjiyo müdahaleleriyle beyin hasarının tamamen önlenebileceğini veya minimuma indirilebileceğini belirtti. “Müdahale ne kadar erken olursa, hastanın felç kalmadan normal hayatına dönme şansı o kadar artar” diye konuştu.
Toplumdaki Yanlış İnanışlar Tehlike Saçıyor
Halk arasında ‘tansiyonu yükseldi, biraz uyusun geçer’ veya ‘yüzüne soğuk su çarpalım’ gibi inanışların ölüme veya sakatlığa davetiye çıkardığını söyleyen Dr. Şalçini, “İnme uykuda geçmez, su çarpmakla düzelmez!” ifadesini kullandı. Ayrıca inmenin sadece yaşlılarda görüldüğü algısının yanlış olduğunu, bebeklerden genç yetişkinlere kadar her yaş grubunu etkileyebileceğini vurguladı.
İnme Önlenebilir Bir Hastalık
Yüksek tansiyonun inmeye davetiye çıkaran bir numaralı sorun olduğunu belirten Dr. Şalçini, bunu şeker hastalığı, yüksek kolesterol ve sigara kullanımının izlediğini söyledi. Ancak sağlıklı beslenme, günde 30 dakika yürüyüş ve tütün ürünlerinden uzak durmak gibi yaşam tarzı değişiklikleriyle inme riskinin azaltılabileceğini ifade etti. “Kendi sağlığınızın kaptanı olup bu riskleri yönetmek, en güçlü tedavi yöntemidir” dedi.
Dr. Şalçini, inme ile mücadelede üç hayat kurtarıcı maddeyi sıraladı: Vakit kaybetme (belirtiyi gördüğün an saati kontrol et ve hemen 112’yi ara), belirtileri tanı (yüzde kayma, kolda güçsüzlük ve konuşma bozukluğu varsa durum ciddidir) ve önlemini al (tansiyonunu kontrol altında tut ve hareket et; inme önlenebilir bir hastalıktır).
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı