Türkiye’de çevre dostu bir dönüşümü tetikleyecek olan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması öncesinde kritik bir adım atıldı. 1 Temmuz 2026’da tüm ülkede yürürlüğe girecek sistem kapsamında, ambalajlı içecek satan veya servis eden işletmelerin dbys.gov.tr üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıt yaptırması ve bir operatör seçmesi gerekiyor. Bu süreç, ekonomiye yıllık 30 milyar TL katkı sağlaması beklenen dev projenin ilk somut adımı olarak öne çıkıyor.
DOA Sistemi Nedir ve Nasıl İşleyecek?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen DOA sistemi, plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını depozito kapsamına alarak kontrollü bir geri dönüşüm hedefliyor. 1 Temmuz 2026’dan itibaren “DOA” logolu içecek satışı yapan market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafeler resmi iade noktası haline gelecek. İşletmeler, operatörlerle yapacakları anlaşmalar sayesinde hem teşvik bedeli kazanacak hem de artan müşteri trafiğiyle ek gelir elde edecek. Alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler de iade noktası olarak sisteme dahil olabilecek.
Kayıt Süreci ve Operatör Seçimi
İşletmelerin 1 Temmuz 2026 öncesinde dbys.gov.tr adresinden kayıtlarını tamamlaması ve yetkili operatörlerden birini seçmesi zorunlu. Bu kayıt, ambalajların doğru toplanması ve geri dönüşüme kazandırılması için hayati önem taşıyor. TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, sistemin “at-kurtul” alışkanlığını değiştirerek iade ve geri kazanım odaklı yeni bir tüketim kültürü oluşturacağını vurguluyor. Öztürk, her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüm zincirine dahil edilmesiyle çevre kirliliğinin önemli ölçüde azalacağını belirtiyor.
“Depozitosu Olan Ambalajlar ile Türkiye genelinde güçlü bir geri dönüşüm seferberliği başlatıyoruz. İşletmelerimiz bu dönüşümün en önemli paydaşları olacak.” – Nurullah Öztürk, TÜÇA Başkanı
Teknolojik Altyapı ve Dünyaya Örnek Model
DOA sistemi, üretimden geri dönüşüme kadar tüm sürecin dijital olarak izlenebildiği entegre bir model sunuyor. Büyük mağazalarda Depozito İade Makinesi (DİM) kurulumu zorunlu olurken, küçük işletmelere operatörler tarafından el terminalleri, şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler ücretsiz sağlanacak. Otel, restoran ve kafe gibi HOREKA işletmeleri ise kendi bünyelerinde tüketilen ambalajları biriktirerek operatöre teslim edecek. Toplanan ambalajlar sayma ve doğrulama merkezlerinde işlenip geri dönüşüm tesislerinde hammaddeye dönüştürülecek.
Tüketicilere Sağlanan Kolaylıklar
Tüketiciler, DOA logolu ambalajları iade noktalarına veya depozito iade makinelerine teslim ederek iade bedellerini alabilecek. Bu bedeller, DOA mobil uygulaması üzerinden kullanıcı hesaplarına aktarılacak; banka hesabına transfer edilebilecek, ATM’den çekilebilecek veya alışverişlerde kullanılabilecek. Sistem, döngüsel ekonomi yaklaşımıyla atıkların doğaya karışmasını önlemeyi ve doğal kaynak kullanımını azaltmayı amaçlıyor.
Küresel Ölçekte Büyüyen Bir Trend
Depozito yönetim sistemleri dünya genelinde hızla yaygınlaşıyor. Halihazırda 20’den fazla ülkede uygulanan ve 350 milyon kişiyi kapsayan bu sistemlerin, 2026 itibarıyla 70 ülke veya eyalette yaklaşık 750 milyon kişiye ulaşması bekleniyor. Türkiye, uçtan uca dijital altyapısıyla bu alanda uluslararası bir örnek teşkil etmeyi hedefliyor. İşletmelerin kayıt sürecini tamamlaması, hem çevresel hedeflere ulaşmak hem de ekonomik kazanç elde etmek için kritik bir fırsat sunuyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı