Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılı çiğ süt üretim verileri, sektörde yüzde 4,9 oranında bir düşüş yaşandığını ortaya koydu. Geçen yıl toplam üretim 21 milyon 379 bin 88 ton olarak gerçekleşirken, 2024’te bu rakam 22 milyon 487 bin 757 ton seviyesindeydi. Bu gerileme, hayvancılık sektöründe dikkat çeken bir trendin habercisi oldu.
Üretim düşüşü tüm hayvan türlerine yayıldı
Çiğ süt üretimindeki azalma, sadece inek sütüyle sınırlı kalmadı. Alt kırılımlar incelendiğinde, en sert düşüşün manda sütünde yaşandığı görülüyor: yüzde 33,0 oranında bir gerileme kaydedildi. Onu keçi sütü takip etti: yüzde 29,8. Koyun sütü üretimi yüzde 11,9 azalırken, en yaygın üretim olan inek sütünde ise düşüş yüzde 4,0 seviyesinde gerçekleşti.
Toplam üretim içinde inek sütü yine ağırlığını korudu. 2025 yılında çiğ sütün yüzde 94,5’i ineklerden elde edilirken, koyun sütü yüzde 3,7, keçi sütü yüzde 1,6 ve manda sütü yüzde 0,2 pay aldı. Bu dağılım, üretimdeki genel düşüşe rağmen inek sütünün sektördeki belirleyici rolünü sürdürdüğünü gösteriyor.
Üretilen sütün büyük kısmı işleme tesislerine gitti
Çiğ sütün kullanım alanları da dikkat çekici veriler sundu. Üretilen sütün yüzde 60,9’u süt toplama merkezleri ve işleme tesislerine yönlendirildi. Yüzde 17,1’i doğrudan tüketiciye veya küçük işletmelere satılırken, yüzde 14,1’i tarımsal işletmelerde süt ürünlerine dönüştürüldü.
Geriye kalan kısmın yüzde 4,8’i hayvan yemi olarak kullanılırken, yüzde 1’i hane içinde tüketildi ya da ücretsiz dağıtıldı. Üretim ve işleme sırasında oluşan kayıplar yüzde 0,1 seviyesinde kalırken, kullanım yeri belirlenemeyen süt oranı ise yüzde 2 olarak kayıtlara geçti.
Düşüşün ardındaki olası nedenler
Uzmanlar, çiğ süt üretimindeki bu gerilemenin birden çok faktörden kaynaklanabileceğini belirtiyor. Yem fiyatlarındaki artış, hayvan sayısındaki azalma ve iklim koşulları öne çıkan etkenler arasında. Özellikle manda ve keçi sütündeki keskin düşüş, bu hayvanların yetiştiriciliğinde yaşanan zorluklara işaret ediyor.
Öte yandan, süt toplama merkezlerine yönlendirilen oranın yüksekliği, sektörün organize yapısını koruduğunu gösteriyor. Ancak doğrudan tüketiciye satış oranındaki görece düşüklük, küçük üreticilerin pazara erişiminde sıkıntılar yaşanabileceğini düşündürüyor.
2025 verileri sektör için ne anlama geliyor?
TÜİK’in açıkladığı bu rakamlar, Türkiye’de hayvancılık sektörünün yeniden bir değerlendirmeye ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor. Yüzde 5’e yaklaşan üretim kaybı, süt ve süt ürünleri fiyatlarına yansıyabileceği gibi, ithalat bağımlılığını da artırabilir.
Sektör temsilcileri, önümüzdeki dönemde destekleme politikalarının ve üretici maliyetlerini düşürecek adımların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, 2026 yılında da benzer bir tabloyla karşılaşılması olası görünüyor.
Kaynak: PİHA