Bursa’nın zeytin bahçelerinde her yıl tonlarca budama dalı ya yakılıyor ya da çöpe gidiyor. Ancak Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) öncülüğünde yürütülen bir proje, bu atıkları tarımda devrim yaratacak bir malzemeye dönüştürüyor. TÜBİTAK destekli çalışma, zeytin dallarından elde edilen lifleri işleyerek ‘akıllı hidrojel’ adı verilen, toprağın su tutma kapasitesini artıran bir ürün geliştiriyor. Bu yenilikçi yaklaşım, hem atık sorununa çözüm sunuyor hem de kuraklıkla mücadelede umut vadediyor.
Atıktan Değere: Zeytin Dalları Nasıl Hidrojele Dönüşüyor?
Projenin yürütücülüğünü BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nden Araştırma Görevlisi Sevgi Kemeç Aslan üstleniyor. Danışmanlığını ise Prof. Dr. Derya Ünlü yapıyor. Ekip, her yıl zeytin üretimi sonrası ortaya çıkan ve genellikle imha edilen dalları toplayarak geri kazanıyor. Bu dallardan özel bir yöntemle lifler elde ediliyor; ardından ileri teknolojiyle işlenerek su tutma özelliği yüksek hidrojel malzemelere dönüştürülüyor. Bu sayede toprak, suyu çok daha uzun süre muhafaza edebiliyor.
Kuraklık Koşullarında Bile Sağlıklı Bitkiler
Geliştirilen akıllı malzeme sadece su depolamakla kalmıyor; aynı zamanda bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin maddelerini de kontrollü bir şekilde toprağa salıyor. Proje Yürütücüsü Sevgi Kemeç Aslan konuyla ilgili şunları söyledi:
‘Böylece hem su israfını azaltacağız hem de gübreyi daha verimli kullanacağız. Geliştireceğimiz sistem sayesinde kuraklık koşullarında bile bitkiler daha sağlıklı büyüyebilecek.’
Bu özellik, özellikle su kaynaklarının kısıtlı olduğu bölgelerde tarımsal verimliliği artırabilir.
Çiftçinin Maliyetlerini Düşürecek, İklim Değişikliğine Direnç Sağlayacak
Çalışma, tarımsal atıkların yeniden değerlendirilmesiyle doğaya katkı sağlarken, çiftçilerin maliyetlerini düşürmeyi de hedefliyor. Daha az su ve gübre kullanımı, üretim girdilerini azaltarak çiftçinin kârını artırabilir. Aynı zamanda iklim değişikliğinin tarım üzerindeki olumsuz etkilerini hafifletebilecek bir çözüm sunuyor. Projeden elde edilecek sonuçların, önümüzdeki dönemde tarımda daha yaygın kullanılması ve özellikle kurak bölgelerde üretime destek olması bekleniyor.
BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, üniversite bünyesinde geliştirilen bu tür yenilikçi çalışmaların hem bilimsel hem de toplumsal açıdan büyük önem taşıdığını vurgulayarak, ‘Zeytin gibi köklü bir tarım değerimizi bilim ve teknolojiyle buluşturarak katma değeri yüksek ürünlere dönüştüren akademisyenlerimizi tebrik ediyorum’ dedi.
Geleceğe Yönelik Beklentiler
Proje, pilot uygulamaların ardından ticarileşme yolunda ilerliyor. Araştırmacılar, hidrojelin farklı toprak tiplerinde ve iklim koşullarında test edilmesi için çalışmalarını sürdürüyor. Başarılı olması halinde, Türkiye’nin kurak bölgelerinde tarımsal üretimi canlandırabilecek bu yerli teknoloji, aynı zamanda zeytin atıklarının çevreye verdiği zararı da önlemiş olacak. Önümüzdeki yıllarda bu akıllı malzemenin seracılıkta ve peyzaj düzenlemelerinde de kullanılması planlanıyor.
Kaynak: PİHA