Multiple Skleroz (MS) hastalığı, bağışıklık sisteminin sinir dokusuna saldırması sonucu ortaya çıkan ve özellikle genç yetişkinlerde sık görülen bir nörolojik rahatsızlık. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, 30 Mayıs Dünya MS Günü vesilesiyle yaptığı açıklamada, hastalığın kadınlarda erkeklere kıyasla 5 yıl daha erken başladığını ve görülme sıklığının kadınlarda yaklaşık 2 kat daha fazla olduğunu vurguladı.
MS Nasıl Ortaya Çıkıyor? Belirtiler Neler?
Prof. Dr. Tarlacı, MS’in bağışıklık sisteminin kendi sinir sistemini yabancı olarak algılayıp saldırmasıyla geliştiğini belirtti. Normalde sinir sisteminin bağışıklıktan korunaklı olduğunu ancak bilinmeyen nedenlerle bu dengenin bozulduğunu ifade etti. En sık başlangıç belirtisi ise duyusal şikâyetler: uyuşma, karıncalanma, iğnelenme, his azalması, yanma ve elektriklenme gibi. Bu belirtiler hastaların %50-70‘inde görülüyor. İkinci sırada güç kaybı geliyor; başlangıçta %32-40 olan bu oran yıllar içinde %60’a ulaşıyor. Üçüncü sırada ise görme sorunları yer alıyor ve hastaların %15-20’sinde ilk belirti olarak ortaya çıkıyor.
“Duyusal şikâyetler çoğu zaman el ve ayakta hissizlik değil, uyuşma ve karıncalanma şeklinde kendini gösteriyor.”
Kadınlarda Daha Sık ve Erken Başlıyor
MS’in tipik başlangıç yaşı 29-32 arası. Ancak kadınlarda başlangıç yaşı erkeklere göre 5 yıl daha erken. Birincil ilerleyen tipte ise başlangıç yaşı 35-39. Hastaların %5’inde başlangıç 8 yaş altı veya 70 yaş üstü olabiliyor. Kadın/erkek oranı 1.77/1.00; yani kadınlarda neredeyse 2 kat daha sık. Prof. Dr. Tarlacı, sosyo-ekonomik düzeyi yüksek kişilerde ve şehirlerde yaşayanlarda MS’in daha sık görüldüğünü, köylü nüfusta ise daha nadir olduğunu ekledi.
Virüsler ve Sigara: Tetikleyici Faktörler
MS ile virüsler arasında kesin bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlanamamış olsa da, bazı virüslerin (kuduz, herpes simpleks, Epstein Barr virüsü, insan herpes virüs-6, Chlamydia pneumoniae) bağışıklık sistemini yanlış yönlendirdiği düşünülüyor. Ayrıca 17 yaşından önce sigaraya başlamak MS gelişim riskini artırıyor. Prof. Dr. Tarlacı, “Enfeksiyonların MS’e yol açtığı yönündeki tartışmalar sürüyor, ancak kesin bir kanıt yok” dedi.
Genetik Faktörler: İkizlerde 10 Kat Daha Yüksek
Tek yumurta ikizlerinde MS görülme oranı %24 iken, çift yumurta ikizlerinde bu oran %2,4. Bu da genetik yatkınlığın önemini gösteriyor. MS hastalarının birinci derece akrabalarında hastalığın ortaya çıkma olasılığı %20. Ancak Prof. Dr. Tarlacı, MS’in sadece genetik değil, çevresel faktörlerin de etkili olduğu karmaşık bir hastalık olduğunu vurguladı.
Coğrafi Dağılım: Enlem ve Boylam İlişkisi
MS sıklığı dünya genelinde 100 binde 2 ile 150 arasında değişiyor. En yüksek oranlar Avrupa, Kanada, Kuzey Amerika, Yeni Zelanda ve Güney Avustralya’da görülüyor. Orta sıklıkta görülen bölgeler arasında Akdeniz kıyıları ve Amerika’nın güneyi var. Düşük riskli alanlar ise Güney Amerika, Meksika, Asya ve Afrika. Prof. Dr. Tarlacı, “Enlem ve boylamla hastalık sıklığı arasında dikkat çekici bir ilişki var, ancak Japonya gibi istisnalar da mevcut” dedi.
MS, genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkan, erken tanı ve tedaviyle yönetilebilen bir hastalık. Uzmanlar, özellikle genç kadınlarda görülen duyusal belirtiler, güç kaybı ve görme sorunları durumunda vakit kaybetmeden nöroloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı